είχα γράψει παλιότερα στο θέμα, αλλά μιας και βλέπω ότι επανήλθε στην επιφάνεια, λέω να γράψω αυτή τη φορά την άποψή μου όσο μπορώ πιο περιληπτικά.
Τα αρχαία δεν πρέπει να καταργηθούν, ούτε στο γυμνάσιο, ούτε πουθενά αλλού. Δεν είναι νεκρή γλώσσα, αλλά, ας πούμε, η παλιότερη έκδοση των νέων ελληνικών. Με τα χρόνια η γλώσσα μεταβάλλεται, και αυτό, έχω διαβάσει από επιστημονικά άρθρα ότι οφείλεται στην αλλαγή του πολιτιστικού επιπέδου του λαού (για να το πω απλά). Έχει αποδειχθεί ότι όσο πιο πολιτιστικά ανώτερος είναι ένας λαός και όσο πιο πολύ καλλιεργεί το πνευματικό του επίπεδο, τόσο πιο σύνθετη είναι η γλώσσα του.
-Μάλιστα, ερευνητές που ασχολούνταν με την εξέλιξη (πριν πολλά χρόνια) προσπαθώντας να... αποδείξουν ότι οι άθρωποι "πρωτόγονων" φυλών, που ζουν στα δάση της Αυστραλίας ή στην Αφρική, είναι εξελικτικά κατώτεροι από όλους εμάς, τους ανθρώπους του Πρώτου Κόσμου, οδηγήθηκαν στο αντίθετο συμπέρασμα, απλά και μόνο μελετώντας τη γλώσσα τους. Ήταν τόσο σύνθετη, είχε τόσο πλούσιο λεξιλόγιο, που αποδείκνυε ότι αυτές οι φυλές προέρχονταν από πρώην κορυφαίους πολιτισμούς που όμως όπως πάντα γίνεται άρχισαν να παρακμάζουν και έπεσαν στην αφάνεια. Σε συνέχεια της μελέτης τους αυτής, παρατήρησαν ότι τώρα, που βρίσκονται, ας πούμε, σε κατώτερα πολιτιστικά επίπεδα, μαζί με αυτούς, άρχισε να παρακμάζει και η γλώσσα τους. Σταδιακά το λεξιλόγιό τους άρχισε να "χάνει" λέξεις, άλλες άρχισαν να αντικαθίστανται με ξενόφερτες και γενικά άρχισε να παρατηρείται το φαινόμενο της συρρίκνωσης της γλώσσας. Όσο μάλιστα οι φυλές αυτές έρχονταν περισσότερο σε επαφή με τον έξω κόσμο πιο πολλοί μάθαιναν ξένες γλώσσες για να συνεννοούνται και όλο και πιο λίγοι μιλούσαν την μητρική τους. Με την "κατακτητική" βοήθεια των "μεγάλων" χωρών, που άρχισαν να ιδρύουν σχολεία, για να μορφώσουν τους νέους, οι οποίοι όμως μάθαιναν πλέον την γλώσσα της χώρας που τους ευεργέτησε, σταδιακά η μητρική γλώσσα, όχι απλά διαφοροποιήθηκε τελείως από τον πρόγονό της, αλλά πέθανε, μαζί με τους λιγοστούς ηλικιωμένους που είχαν απομείνει να την μιλούν. Αλήθεια, μια φορά διάβασα ένα άρθρο με τίτλο "Σήμερα πέθανε επίσημα η γλώσσα τάδε" (πέθανε ο τελευταίος γεράκος που την μιλούσε).
Σκεπτόμενη όλα αυτά, μου ήρθε μια αναλαμπή. Σκέφτηκα τη δική μας γλώσσα και την μέχρι τώρα εξέλιξή της. Και μου ήρθε ένα "Τι θα γινόταν αν...;" Ένιωσα προς στιγμήν ένα φόβο, σκεπτόμενη ότι στο μέλλον θα μπορούσα να δω άρθρο που να λέει στη θέση της γλώσσας τάδε, την ελληνική.
Και όσο χαζό και α φαίνεται, τρόμαξα, γιατί, πέρα από το ότι η γλώσσα αντικατοπτρίζει την ιστορία μας, τα ήθη μας, και όλα τα μπλα μπλα μπλα που κάνουμε στην έκθεση, μας ξεχωρίζει ως έθνος. Είναι το αληθινό μας σύνορο από τους άλλους λαούς. Αν είχε η γλώσσα μας την ίδια κατάληξη με τις διαλέκτους των φυλών αυτών, θα καταλήγαμε και εμείς να απορροφηθούμε από κάποιο άλλο κράτος που μας επιβλήθηκε οικονομικά και γλωσσικά; Θα παύαμε να υπάρχουμε ως Έλληνες και μόνο στα βιβλία ιστορίας θα υπήρχαμε πια;
-Και το άλλο. Η ελληνική, και ιδιαίτερα η αρχαία ελληνική γλώσσα, έχετε προσέξει πόσο σοφά και αρμονικά φτιαγμένη είναι; Πείτε μου, ποια άλλη γλώσσα έχει σύνθετες λέξεις, ποια άλλη γλώσσα έχει μεταφορές (όχι τις αμερικάνικες μεταφορές της πλάκας) ποια άλλη έχει τόση πολυσημία, σε ποια άλλη, μπορείς αμέσως να καταλάβεις τη σημασία της λέξης αναλύοντας την απλά στα συστατικά της; Είναι αστείο μάλιστα. Οι επιστήμονες παρατηρώντας αυτά τα μικρά θαύματα που έχει η ελληνική, προτιμούν να χρησιμοποιούν ελληνικούς όρους (έστω λατινικοποιημένους) παρά ξένους. Όλες οι ασθένειες, τυχαία έχουν ελληνικά ονόματα; Επιπλέον, η αρχαία ελληνική, επειδή ακριβώς για την μελετημένη της "οργάνωση" (μαθηματική οργάνωση μάλιστα), "ανοίγει" το κεφάλι σου, μελετάται σε όλα τα πανεπιστήμια του εξωτερικού, που κάνουν σοβαρή δουλειά (πρόσφατα διάβασα ότι το harvard είναι... ελληνικό πανεπιστήμιο. Έχει αγάλματα και γενικά αρχιτεκτονική σύμφωνα με την αρχαία ελληνική και οι καθηγητές ακολουθούν αυστηρά τις μεθόδους διδασκαλίας του Σωκράτη, του Αριστοτέλη και άλλων αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων, τη στιγμή που, στην ελλάδα αυτά τα ακούς μόνο σε μουσείο).
Ε, λοιπόν όχι. Σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ ότι πρέπει να καταργηθούν τα αρχαία στο Γυμνάσιο. Όχι μόνο για τους παραπάνω λόγους, αλλά και για άλλους πολλούς, και μάλιστα, για έναν ακόμη, λίγο χαζό, αλλά θεωρώ σημαντικό: Στο γυμνάσιο δίνεται στο μαθητή η ευκαιρία να έρθει σε ουσιαστική επαφή με αυτά, τα μαθαίνει έστω και λίγο και δεν είναι τελείως ανίκανος στο να κατανοήσει ένα αρχαίο κείμενο στο μέλλον. Αντίθετα, στο λύκειο, οι καθηγητές έχουν αρχίσει ήδη να βάζουν το μαθητή στο νόημα των πανελληνίων, όλα γύρω του του λένε θα κόψεις το ένα, θα κόψεις το άλλο, ό,τι μάθημα δεν θα σου χρειαστεί θα το αφήσεις στην άκρη. Ε, ουσιαστικά λοιπόν τα καταργείς.
Οπότε, νομίζω πως είναι σφάλμα -αν όχι αφέλεια ή χαζός συλλογισμός- το να πει κανείς ότι τα αρχαία πρέπει να καταργηθούν στο Γυμνάσιο.
(για να μην πω ότι αυτές οι απόψεις διατυπώνονται από μαθητές που δεν το σκέφτονται καλά καλά και δεν τους ενδιαφέρει το μάθημα, αφού ήδη έχουν κατασταλάξει ότι θέλουν κάτι άλλο, μακριά από τα αρχαία- και ψάχνουν πρόφαση για να μην ανησυχούν για βαθμό σε αυτό το μάθημα. σκληρά λόγια τα τελευταία, αλλά νομίζω ότι παρέθεσα μερικά ισχυρά επιχειρήματα για τη σημασία του μαθήματος.)
