Κάνεις λάθος. Επειδή αρνούμε να αποπειραθώ να απαντήσω σε μια από τις δυσκολότερες ερωτήσεις που θα μπορούσες να μου κάνεις, αυτό δεν σημαίνει ότι πιστεύω σε κάτι που δεν κατανοώ καθόλου, ούτε σε κάτι που δεν μπορώ να κατανοήσω. Εάν σου ζητούσα να μου εξηγήσεις την διαδικασία της μίτωσης, ή την ραδιοχρονολόγηση, ή για ποιο λόγο πετούν τα αεροπλάνα, πιθανότατα να μην ήσουν σε θέση να το κάνεις αμέσως. Αυτές είναι πολύ δύσκολες ερωτήσεις και απαιτούν βαθιά κατανόηση και έρευνα πριν απαντήσεις. Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει με τις δικές σου ερωτήσεις. Είμαι όσο ειλικρινής μπορώ, και παραδέχομαι την παρούσα άγνοιά μου. Νομίζω πως δεν καταλαβαίνεις πόσο δύσκολη ήταν η ερώτησή σου.
Τώρα καταλαβαίνω ότι έχουμε παρεξηγήσει τις έννοιες, διότι ως «παράδοση» δεν εννοώ μόνο τις παρελάσεις και τα διάφορα φαγητά της γιαγιάς. Περισσότερο εννοώ τις αξίες οι οποίες ορίζουν τη συμπεριφορά μας δίχως, πολλές φορές, να το κατανοούμε. Οι περισσότεροι που δηλώνουν άθεοι στην πραγματικότητα ενεργούν σε απόλυτη συμφωνία με την Χριστιανική ηθική και τις αξίες τις Εβραιοχριστιανικής παράδοσης. Επομένως η παράδοση στην οποία αναφέρομαι δεν είναι 200 ετών.
Να με συγχωρείς, δεν ήξερα ότι διαβάζεις μόνο best seller. Ο Αβέρωφ (τουλάχιστον στο βιβλίο που πρότεινα) είναι απίστευτα αντικειμενικός, με πηγές και επεξηγήσεις. Είναι ένα βιβλίο που εξηγεί ακριβώς την συμβολή στον πόλεμο, και την αντίσταση. Πέρα από αυτά, σου ανέφερα δύο προφανείς και σημαντικούς λόγους, αλλά τους αγνόησες.
Πραγματικά δεν θέλω να επεκταθώ, οπότε θα απαντήσω επί τροχάδην. Η σοβιετική συμβολή στον πόλεμο ήταν πολύ μικρότερη απ'ότι νομίζεις. Το μόνο αξιόλογο χαρακτηριστικό του σοβιετικού στρατού υπήρξε ο απίστευτος αριθμός των τεθωρακισμένων αρμάτων, και των σοβιετικών στρατιωτών. Όσο για την τεχνολογία του, ήταν επιεικώς για κλάματα. Δίχως το λάθος των Ιαπώνων, η Αμερική δεν θα είχε εισβάλει, ο Αγγλικός στρατός θα είχε καταστραφεί ή αποδεκατιστεί, και ο Χίτλερ (όσο κακούς στρατηγούς και αν είχε) θα είχε στρέψει τις δυναμεις του στην ανατολή, και θα είχε συντρίψει τον αστείο στρατό των σοβιετικών (αστείο από άποψη τεχνολογίας).
Ρομαντικές, πατριωτικές ιστορίες δεν χρειάζεται να σκαρφιζόμαστε, διότι μόνον η πραγματικότητα αρκεί για να προκαλέσει δέος. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που αντιστάθηκε στον Άξονα με επιτυχία. Καθυστέρησε τις ναζιστικές δυνάμεις οι οποίες θα είχαν καταλάβει την Μόσχα πριν το ρωσικό χειμώνα.
Συγγνώμη για την παρεμβολή, αλλά ας μην μεγαλοποιούμε ορισμένα ζητήματα.
Ναι, η Ελλάδα αντιστάθηκε ενάντια στην Ιταλία και ανέτρεψε την κατάσταση στο Αλβανικό μέτωπο, οπωσδήποτε αξιωσημείωτη νίκη. Ας μην υπερβάλλουμε όμως. Η Ελλάδα δεν αντιστάθηκε ενἀντια στον Άξονα. Αντιστάθηκε ενάντια στην Ιταλία, μια Ιταλία της οποίας η
μοναδική πολεμική επιτυχία ήταν εις βάρος της Αβυσσηνίας στην Ανατολική Αφρική, μιας χώρας της οποίας οι στρατιωτικές υποδομές ήταν άθλιες. Οι Ιταλοί ήταν ανίκανοι στρατιωτικά, όπως φάνηκε και στην Ελλάδα και σε άλλες μάχες του Β'ΠΠ.
Η Ελλάδα δεν νίκησε ούτε την Ναζιστική Γερμανἰα, ούτε την Ιαπωνία. Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να την κατηγορήσει για αυτό, και αντίθετα πρέπει να επαινέσουμε την γενναία αντίσταση των Ελλήνων, ειδικά στην μάχη της Κρήτης. Η τελευταία αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα για τη Luftwaffe, μέχρι εκεί όμως. Το αν και κατά πόσο λόγω της μἀχης αυτής καθυστέρησε η εισβολή στην ΕΣΣΔ είναι ζήτημα αμφιλεγόμενο στην ιστορική κοινότητα και έχει καταρριφθεί από πολλούς ιστορικούς.
Ακόμα και αν λάβουμε υπόψη την Εθνική Αντίσταση, η οποία αποτελούσε σημαντική πηγή πληροφοριών για τους Βρετανούς και που με τις ενέργειές της απασχολούσε μέρος των δυνάμεων του Ράιχ, πρέπει μεν να αισθανόμαστε χαρούμενοι για αυτούς τους πατριώτες, όχι όμως να τους θεωρούμε μοναδικούς. Εξίσου εντυπωσιακά αντιστασιακά κινήματα είχαν και άλλοι λαοί, όπως ενδεικτικά οι Πολωνοί και οι Γάλλοι, με εξίσου σημαντικό αντίκτυπο.
Ας μην υπερβάλλουμε λοιπόν. Μπράβο στην Ελλάδα του 1940 που αντιστάθηκε με σθένος στους κατακτητές, μπράβο για την απόκρουση των Ιταλών και μπράβο για τη συμμετοχή της στην Αφρικάνικη εκστρατεία. Μέχρι εκεί όμως. Δεν είμασταν οι μοναδικοί.
Όσο για την ανωτερότητα του ελληνικού πολιτισμού, αυτή αποτελεί μεγάλη συζήτηση, η οποία δεν μπορεί να γίνει εδώ. Μια παρατήρηση μόνο, που προκύπτει από τη λογική:
αρχαιοελληνικός πολιτισμός ≠ βυζαντινός πολιτισμός ≠ σύγχρονη ελλάδα
Πραγματικά δεν θέλω να επεκταθώ, οπότε θα απαντήσω επί τροχάδην. Η σοβιετική συμβολή στον πόλεμο ήταν πολύ μικρότερη απ'ότι νομίζεις. Το μόνο αξιόλογο χαρακτηριστικό του σοβιετικού στρατού υπήρξε ο απίστευτος αριθμός των τεθωρακισμένων αρμάτων, και των σοβιετικών στρατιωτών. Όσο για την τεχνολογία του, ήταν επιεικώς για κλάματα. Δίχως το λάθος των Ιαπώνων, η Αμερική δεν θα είχε εισβάλει, ο Αγγλικός στρατός θα είχε καταστραφεί ή αποδεκατιστεί, και ο Χίτλερ (όσο κακούς στρατηγούς και αν είχε) θα είχε στρέψει τις δυναμεις του στην ανατολή, και θα είχε συντρίψει τον αστείο στρατό των σοβιετικών (αστείο από άποψη τεχνολογίας).
Ανεμοθύελλα εν κρανίω. Σύμφωνα με το ρητό:
"WWII was won with British intelligence, American steel and Russian blood"
Ο Κόκκινος Στρατός, δεκτό, δεν θα μπορούσε να νικήσει μόνος του ταυτόχρονα την Ναζιστική Γερμανία και την Ιαπωνία. Οι Αμερικάνοι παρείχαν σημαντικά πολεμοφόδια στην ΕΣΣΔ, και σε συνδυασμό με την ταχύτατη ανάπτυξη της σοβιετικής πολεμικής βιομηχανίας, η οποία είχε μετατοπιστεί ανατολικά, καθώς και την πραγματικά εντυπωσιακή αντίσταση των Σοβιετικών (δες την διετή πολιορκία του Στάλινγκραντ, οι πολιορκημένοι κατέφυγαν ακόμα και στον κανιβαλισμό για να επιβιώσουν), η Ναζιστική Γερμανία δεν είχε πολλές ελπίδες. Τα αποτυχημένα blitzkrieg και οι συνακόλουθες δαπάνες πόρων γονάτισαν την Γερμανία, με αποτέλεσμα να ηττηθεί όταν οι ΗΠΑ άνοιξαν το δεύτερο μέτωπο στα δυτικά μετά την απόβαση στη Νορμανδία.
Οι Σοβιετικοί υπερείχαν αριθμητικά. Στην επιχεἰρηση Τυφώνας, στις πύλες της Μόσχας θυσιάστηκαν 400.000 στρατιώτες της Wehrmacht και ~1.300.000 του Κόκκινου Στρατού. Όταν ανετράπη το γερμανικό μέτωπο και οι Σοβιετικοί ξεκίνησαν την αντεπίθεσή τους, στη μάχη του Seelow παρατάχθηκαν 1.000.000 σοβιετικοί ενάντια στους 100.000 γερμανούς. Στο δε Βερολίνο εισέβαλλαν 2.000.000 σοβιετικοί.
Συνολικά, η ΕΣΣΔ έχασε 27.000.000 άνδρες, περίπου το 50% των συνολικών απωλειών του πολέμου. Προσωπικά, δεν θα χαρακτήριζα τη συμβολή αυτή "μικρή".
Σχετικά με την Αμερική, ο Χίτλερ ήθελε να κόψει τον ανεφοδιασμό της Βρετανίας δια θαλάσσης, και για αυτό βύθιζε και αμερικανικά πλοία. Αργά ή γρήγορα, η Αμερική θα έμπαινε στον πόλεμο, με ή χωρίς Ιαπωνία.
Η δε Βρετανία, όπως είχε η τότε κατάσταση, δεν θα είχε "αποδεκατιστεί" σε καμία περίπτωση. Μετά την μάχη της Βρετανίας η RAF είχε το air superiority στο αγγλικό κανάλι και το βρετανικό ναυτικό σημείωνε σημαντικές επιτυχίες (βύθισε ενδεικτικά στις 27 Μαΐου του 1941 τη ναυαρχίδα του γερμανικού στόλου Bismarck). Αντίστοιχες επιτυχίες σημείωσαν οι Σύμμαχοι με πρωτοστάτες τους Βρετανούς στο Αφρικάνικο μέτωπο, αποθώντας διαρκώς τους Ιταλούς και τον Ρόμμελ και αργότερα με την δεύτερη μάχη στο Ελ Αλαμέιν.
Σε τελική ανάλυση, ακόμα και αν στη θέση της Ελλάδας υπήρχε μια γιγαντιαία τρύπα, είναι αμφίβολο ότι θα νικούσε ο Άξονας. Τώρα, αν φτιάξουμε ένα σενάριο στο οποίο ο Χίτλερ ήταν στρατιωτική ιδιοφυΐα, ο Τσώρτσιλ δεν είχε εκλεγεί, οι Ιάπωνες δεν έκαναν επίθεση στο Pearl Harbor κ.λπ. τότε τον πόλεμο θα μπορούσε να τον νικήσει και το Λουξεμβούργο μόνο του.
Ωραίες οι εικασίες και τα σενάρια στα ιστορικά ζητήματα, αλλά να ξέρουμε ότι ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας.
Οι περισσότεροι που δηλώνουν άθεοι στην πραγματικότητα ενεργούν σε απόλυτη συμφωνία με την Χριστιανική ηθική και τις αξίες τις Εβραιοχριστιανικής παρἀδοσης
Αν κάνετε ησυχία, θα ακούσετε τα κόκκαλα του Σωκράτη να τρίζουν. Και του Πλάτωνα. Και του Αριστοτέλη. Και όλων των υπόλοιπων αρχαίων ελλήνων, ρωμαίων, αράβων και κινέζων φιλοσόφων που ασχολήθηκαν με ζητήματα ηθικής.
Η ηθική είναι ταυτόσημη έννοια με την κοινωνική συνύπαρξη. Προηγείται επομένως της εμφάνισης οργανωμένης θρησκείας, πόσο μάλλον του πολύ μεταγενέστερου και βασισμένου στην πλατωνική φιλοσοφία χριστιανισμού. Ακόμα και αν το συμπέρασμά σου είναι όρθο, επομένως, η θρησκεία κλέβει στοιχεία από την ηθική φιλοσοφία και όχι το αντίστροφο. Για όνομα του Δία...
Τώρα, για να επιστρέψουμε στο ζήτημα της πρωινής προσευχής: ισχυρίζεσαι ότι αποτελεί παράδοση και, ως παράδοση, το κράτος οφείλει να τη διατηρήσει. Ξεκινάμε:
i. Το κράτος είναι νομικό πρόσωπο, όχι άνθρωπος. Για πολλοστή επομένως φορά το κράτος δεν έχει ούτε θρησκεία, ούτε παράδοση, άρα ούτε οφείλει να δεσμεύεται από τέτοια ζητήματα. Τέτοιοι προβληματισμοί είναι των ανθρώπων. Αλίμονό μας αν τα κράτη προέκυπταν μόνο για να καλύψουν τέτοιες ανάγκες.
ii. Κανείς δεν ζήτησε να εξοστρακίσουμε την θρησκεία από την κοινωνία, να κατεδαφίσουμε εκκλησίες, να κάψουμε εικόνες και να σκίσουμε "ιερά" βιβλία. Το ζήτημα είναι να επιστρέψει η θρησκεία εκεί όπου ανήκει: στις εκκλησίες και στη συνείδηση των πιστών. Επομένως, η παράδοση δεν κινδυνεύει.
iii. Στην ακραία όμως και πλήρως καταστροφολογική θεώρηση του θέματος, η έννοια του σεβασμού της παράδοσης δεν προσφέρει άσυλο στον συντηρητισμό. Γιατί, αν η θρησκεία είναι παράδοση και για αυτό και μόνο αξίζει να συνεχιστεί, τότε διαπράττουμε μέγα σφάλμα που πλέον δεν απλώνουμε τα ματωμένα σεντόνια την πρώτη νύκτα του γάμου, ή αντίστοιχα που πλέον η προίκα είναι ανύπαρκτη. Διαφορετικός ο σεβασμός στην παράδοση, διαφορετική η άρνηση της προόδου.
iv. Η θρησκεία δεν έχει πλέον καμία απολύτως θέση στα σχολεία. Ούτε εκφράζει μεγάλο μέρος των μαθητών, ούτε αποτελεί κάτι παραπάνω από συνήθεια, ούτε τιμά την νοημοσύνη τους όταν διδάσκεται παράλληλα με την επιστήμη. Δεν είναι γελοίο να διδασκόμαστε την μίτωση, από τη μία, και την επόμενη ώρα να μιλάμε για παρθενογέννεση; Εξίσου ανόητο δεν είναι να αφιερώνουμε ώρες σε θετικά μαθήματα, ενώ παράλληλα διδασκόμαστε για τον κύριο που έσκισε την θάλασσα στα δύο;
Ας αποφασίσουμε επιτέλους τι θέλουμε από το σχολείο. Προπαγάνδα ή μόρφωση;