Μάλλον ζω σε άλλο κόσμο, που η αποφοίτηση από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο δεν αποτελεί ένδειξη παιδείας. Αντιθέτως, η παιδεία ενός ανθρώπου φαίνεται από άλλα χαρακτηριστικά. Και η σφαιρικότητα της γνώσης είναι αναγκαστικά σχετιζόμενη με την προσπάθεια που θα καταβάλει. Επειδή μην μου πεις ότι το εκπαιδευτικό σύστημα ευνοεί την σφαιρικότητα της γνώσης!
Αγαπητή συνομιλήτρια, ομολογώ ότι κι εγώ δεν κατάλαβα αυτό το τμήμα της απάντησής σου. Νομίζω ότι δεν έχει καμμία σχέση με αυτά που είπα. Μήπως δεν με κατάλαβες καλά; Ίσως να χρειάζονται διευκρινίσεις. Ειδικά αυτό που έχω σημειώσει με bold δεν κατάλαβα καθόλου σε ποια δική μου φράση αναφερόταν.
Πέρα από αυτό, πράγματι η προσπάθεια που θα καταβάλει ο μαθητής από τη μεριά του, είναι σημαντική παράμετρος για την απόκτηση της γνώσης. Όσο καλό και να είναι ένα σύστημα διδασκαλίας, αν ο ίδιος ο μαθητής δεν ενδιαφέρεται και δεν προσπαθεί, δεν μπορεί κανείς να "του ανοίξει το κεφάλι και να του τα βάλει μέσα" που λέμε. Η μαθησιακή διαδικασία χρειάζεται κόπο και από την πλευρά των δασκάλων και από την πλευρά των μαθητών. Όσο για τη σφαιρικότητα της γνώσης, συμφωνώ μαζί σου, όπως θα φανεί και παρακάτω...
Δεν θεωρώ κανέναν αυθεντία. Αν συνέβαινε αυτό και κάποιοι είχαν το ακαταλόγιστο δεν θα είχε περάσει η δημοτική στα σχολεία παράδειγμα, καθώς οι τότε δάσκαλοι επιθυμούσαν την καθαρεύουσα.
Αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό επιχείρημα και θα ήθελα να το σημειώσω, αφού μας δείχνει την άλλη πλευρά του ζητήματος. Κανείς δεν είναι αυθεντία ούτε βρίσκεται στο απυρόβλητο (όπως ίσως θα ήταν σωστότερη η έκφραση, ζητώ συγνώμη για τη διόρθωση, όμως το ακαταλόγιστο αναφέρεται στους σχιζοφρενείς και μου φάνηκε αδόκιμο ως όρος
).
Το επιχείρημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο, όταν σκεφτούμε τα όσα συνέβησαν με το βιβλίο ιστορίας της Στ' δημοτικού. Ποιανού, όχι την αυθεντία αλλά ακόμη και τη σοβαρότητα μπορεί να εμπιστευτεί κανείς μετά από αυτά;
Υποτίθεται (και αυτό το "υποτίθεται" σηκώνει πολύ συζήτηση φυσικά) ότι κάθε σύστημα σχεδιάζεται από ανθρώπους με γνώση και εμπειρία, έχοντας κάποιους τελικούς στόχους που δεν είναι πάντα δυνατόν να γίνουν κατανοητοι από τον μαθητή. Δεν εννοώ τους ίδιους τους δασκάλους/καθηγητές των σχολείων αλλά τους ειδικούς που σχεδιάζουν το σύστημα. Με αυτήν την έννοια, θα πρέπει να υπάρχει κάποιο ελάχιστο επίπεδο εμπιστοσύνης στα οράματα των συγκεκριμένων ανθρώπων.
Όταν έγινε η αλλαγή από την καθαρεύουσα στη δημοτική, υπήρξαν φωτισμένοι παιδαγωγοί με κύρος, όπως ο Κακριδής και ο Τριανταφυλλίδης, που αγωνίστηκαν γι' αυτό και έπεισαν με τα γραπτά τους ότι έτσι θα έπρεπε να γίνει. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι το θέμα της δημοτικής έλαβε βαθύτατες πολιτικές διαστάσεις και ότι η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας συναινούσε στην εκμάθηση της δημοτικής, αφού η καθαρεύουσα είχε συσχετιστεί με καθεστώτα ανελεύθερα και καταπιεστικά (μέχρι και με τη Χούντα) του άμεσου παρελθόντος στη χώρα μας.
Παρολαυτά, ακόμη και με την επιβολή της δημοτικής ή του μονοτονικού, ο αρχικός αντικειμενικός στόχος της παιδείας δεν άλλαξε. Η παιδεία και πάλι θα έπρεπε να προσφέρει πρόσβαση σε όλους τους κύριους τομείς της επιστήμης και να παρέχει βασικές γνώσεις επ' αυτών σε όλους τους μαθητές. Ο τελικός σκοπός
θεωρητικά ήταν ένας πολίτης που έχει παρακολουθήσει σωστά και έχει τελειώσει επιτυχώς και με επάρκεια τη δωδεκαετή εκπαίδευση να μπορεί να θεωρείται "μορφωμένος" και να έχει τα απαραίτητα γνωστικά και κοινωνικά εφόδια (αφού θα έπρεπε να διαπαιδαγωγηθεί και ως μέλος μιας κοινότητας) για να σπουδάσει αυτό που θα επιλέξει, αλλά και να γίνει ελεύθερος και δημοκρατικός πολίτης. Άλλωστε, τις ίδιες κατευθύνσεις έχουν τα εκπαιδευτικά συστήματα στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, με παραδείγματα τη Γαλλία, τη Γερμανία ή την Ελβετία. Έχω γνωρίσει αποφοίτους σχολείων αυτών των χωρών και διαπίστωσα ότι αυτόν το στόχο τον έχουν πράγματι επιτύχει.
Για δύο περίπου δεκαετίες το σύστημα κατάφερε να λειτουργήσει και να προσφέρει αυτό που είχαν οραματιστεί οι δημιουργοί του, ωστόσο άρχισε να δείχνει σημάδια παρακμής από τα μέσα της δεκαετίας του '80. Από τα μέσα της δεκαετίας του '90 και ύστερα, το σύστημα άρχισε να γίνεται δυσλειτουργικό και ν' απαξιώνεται, παρά το γεγονός ότι η απαίτηση για σφαιρική παιδεία δεν έπαψε να υπάρχει, τουλάχιστον όπως μπορεί να διαπιστώσει κανείς από τις "δηλώσεις" των εκπροσώπων των διδασκόντων αλλά και των εκάστοτε "ειδικών" του υπουργείου.
Είναι φανερό, ως γενική αρχή, ότι δεν μπορεί οι μαθητές να πιστεύουν πως γνωρίζουν περισσότερα από τους διδασκάλους τους, όπως και το ότι οι τελευταίοι θα πρέπει να προκαλούν το σεβασμό στους μαθητές τους. Ωστόσο, ο σεβασμός κερδίζεται και δεν επιβάλλεται. Τα όσα έχουν συμβεί στο χώρο της παιδείας τα τελευταία χρόνια μόνο σεβασμό δεν προκαλούν, αντιθέτως οδήγησαν με μαθηματική ακρίβεια στην απαξίωση του συστήματος, αλλά και της μαθησιακής διαδικασίας γενικότερα.
Σφαιρική παιδεία δεν υφίσταται στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σύστημα. Πολλά μαθήματα που για μερικούς είναι σημαντικά μένουν απέξω. Ούτε σεξουαλική αγωγή δεν υπάρχει. Καθώς για να καλυφθούν οι κλίσεις και τα ενδιαφέροντα όλων δεν αρκούν οι 6 σχολικές ώρες θεωρώ απαραίτητα τα μαθήματα επιλογής. Δηλαδή αν είχα κάνει ως τα 14 φυσική κι όχι ως τα 17 και στην θέση της είχα κάνει κάτι πού θα με κάλυπτε σαν άτομο θα ήμουν λιγότερο ολοκληρωμένη?
Εάν είχες αγαπητή μου διδαχθεί τη φυσική με το σωστό τρόπο, ακόμη κι αν δεν την επέλεγες ως αντικείμενό σου, θα είχε πολλά να σου προσφέρει, τα οποία δεν είναι δυνατόν να κατανοήσεις αυτή τη στιγμή, αφού δεν φρόντισε κανείς από τους δασκάλους σου (και μιλώ γενικότερα, όχι μόνο προσωπικά) να σου δείξει την ομορφιά, την αρμονία, τη φιλοσοφία και την κριτική και γόνιμη σκέψη που ενυπάρχουν μέσα στις θετικές επιστήμες. Αν και μόνο αυτά είχες κερδίσει από τη φυσική, τα μαθηματικά ή τη βιολογία, θα ήσουν πιο ολοκληρωμένη, ακόμη κι αν δεν θυμόσουν ούτε έναν τύπο της φυσικής ή μια μαθηματική εξίσωση. Τα μαθηματικά οδηγούν στη μουσική και στην αρμονία. Ο τρόπος σκέψης τους στη λογική. Δεν είναι τυχαίο πως το αρχαίο ελληνικό πρότυπο παιδείας περιελάμβανε τη μουσική, την ποίηση, τα μαθηματικά, τη γυμναστική και τη ρητορική, θεωρώντας ότι έτσι διαπαιδαγωγούσαν έναν ελεύθερο πολίτη που θα διέφερε από έναν δούλο (παρακαλώ ας μη σχολιαστεί το θέμα των δούλων στην αρχαία Ελλάδα, θα είναι ίσως ενδιαφέρον ως ανεξάρτητο θέμα).
Σαφώς κι έχεις δίκιο ότι ίσως θα έπρεπε να διδαχθείς λιγότερη φυσική και με άλλες κατευθύνσεις από αυτούς που θέλουν περαιτέρω να σπουδάσουν τις θετικές επιστήμες. Εδώ θα μπορούσε κάποιος να σου απαντήσει ότι "ορίστε, εμείς βάλαμε στο σύστημα τη φυσική, τη βιολογία, τα μαθηματικά αλλά και την ιστορία γενικής παιδείας, ακριβώς γι' αυτόν το λόγο". Το ερώτημα είναι σε αυτήν την περίπτωση: "Λειτουργούν όμως έτσι ή μήπως είναι απλά πρόσχημα και αγγαρεία;"
Γενικά θεωρείται ότι ενώ τα σχολεία διδάσκουν όλο και περισσότερη και πιο "προηγμένη" ύλη, περισσότερο από τα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης, οι μαθητές μαθαίνουν όλο και λιγότερα. Πιστεύω, όπως και πολλοί άλλοι, ότι το σχολείο θα έπρεπε να διδάσκει λιγότερα πράγματα, όμως να είναι σχεδιασμένο ώστε αυτά να τα μαθαίνει κάποιος σωστά και σε βάθος, με τρόπο που να καλλιεργεί τις αντίστοιχες δεξιότητες, όπως ανέφερα παραπάνω.
Συμφωνώ 1000%. Αυτό είναι το πρόβλημα του συστήματος και όχι αν θα διαχωρίζονται οι καλοί σε κάποιο μάθημα από τους λιγότερο καλούς.
Όπως και η Underwater αλλά κι εγώ, έτσι και ο Faithplus1 πιστεύει αυτό που φαίνεται ότι έχει γίνει κοινή συνείδηση σε όλους μας. Σφαιρική παιδεία δεν υπάρχει στην Ελλάδα. Πέρα από τις επιμέρους διαφωνίες μας στις λεπτομέρειες του εκπαιδευτικού συστήματος, όλοι φαίνεται να συμφωνούμε ότι αυτό δυσλειτουργεί, αφού όποιοι κι αν προφασίζεται πως είναι οι στόχοι του, αυτοί δεν επιτυγχάνονται και όλες οι διορθώσεις καταλήγουν στο ίδιο κακό αποτέλεσμα. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι οι μαθητές μας έχουν την τρίτη χειρότερη απόδοση σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με επίσημες στατιστικές. Από την άλλη, οι Έλληνες διαπρέπουν στο εξωτερικό και μάλιστα σε υψηλό επίπεδο.
Τι να φταίει άραγε γι' αυτό;
Αλλά ο τρόπος που σου το προσφέρει το ελληνικό κράτος με κάνει και αναγουλιάζω κάθε φορά που έχω μαθήματα θετικής οδού.
Όχι πως τα θεωρητικά μαθήματα τα διδάσκουν σωστά, αλλά τουλάχιστον αυτά επέλεξα.
Ούτε σαφώς ανέφερα να μην διδασκόμαστε Αντιγόνη και γενικά αρχαίο συλλογισμό. Είναι καλό και εποικοδομητικό. Αλλά ίσως όταν εσείς κάνατε Αντιγόνη στο σχολείο μαθαίνατε κάτι.
Σημειώνω χωρίς περαιτέρω σχόλια τις εκφράσεις του συνομιλητή μας, που δίνουν με εύγλωττο τρόπο τις διαστάσεις του προβλήματος. Απλά θα πω ότι η μόνη διαφορά του τότε με το σήμερα είναι ότι υπήρχε ακόμη κάποιος σεβασμός για την έννοια του σχολείου κι έτσι από μόνοι μας θέλαμε και μαθαίναμε κάτι. Από την πλευρά των καθηγητών είχαμε από τότε σημαντικά παράπονα, που δυστυχώς επιβεβαιώθηκαν, αφού τα πρώτα σημάδια της παρακμής ήδη είχαν αρχίσει να φαίνονται.
Γιατί εμείς κάθε φορά που μπαίναμε για το συγκεκριμένο μάθημα, οι μισοί κοιμόντουσαν, οι άλλοι μισοί κοιτούσαν το ελληνικό γαλάζιο και μερικοί παρακολουθούσαν με απέχθεια, γιατί "το υπουργείο έλεγε" να διδάσκει ο καθηγητής κάνοντας σύνταξη. Που; Στην Αντιγόνη. Σε ένα από τα πολυπλοκότερα αρχαία πεζά.
Συνεχίζω απλά να σημειώνω τις πολύ σημαντικές ενστάσεις του συνομιλητή.
Αλλά το θέμα είναι άλλο όπως αναφέρεται και στα τελευταία μηνύματα. Η συνολική παιδεία ξεκινά και καταλήγει στο μηδέν σ'αυτή τη χώρα.
Ας αλλάξει αυτό και τότε θα μπορούμε να συζητάμε για μεθόδους διαχωρισμού μαθητών και άλλα σχετικά ευρωπαϊκά προγράμματα.
Αυτό το μηδέν, έως πότε θα το ανεχόμαστε αγαπητοί μου φίλοι;
