Οι πανελλήνιες εξετάσεις ανά τα χρόνια

[Dias]

Μια μικρή διόρθωση (ίσως άνευ σημασίας) : Από το 1983 έως το 1986 μετρούσε ο βαθμός μόνο της γ λυκείου. Μόνο το 1987 και 1988 μέτρησε ο βαθμός και των τριών τάξεων.

Τη δεκαετία του '90 αυτό δεν ίσχυε. Ίσως να αποτελούσε προϋπόθεση κατά τη διάρκεια που οι πανελλήνιες συνδέονταν με τη βαθμολογία του σχολείου αλλά δεν το γνωρίζω.

Ευχαριστώ για τις παρατηρήσεις σας. Κάπου το έχω γράψει. Σε όλα τα συστήματα κάθε χρόνο γίνονταν μικρές αλλαγές. Δεν ήταν δυνατόν τα κείμενά μου να τις παρακολουθήσουν όλες. Απλά προσπάθησα να δώσω μια ενδεικτική "μέση" εικόνα για κάθε σύστημα.

​

 

[Dias]

Γενικά στις δέσμες τα θέματα δεν ήταν δύσκολα, αλλά ήταν "βατά για καλά προετοιμασμένους υποψήφιους" (που λένε τα κανάλια), αν και από χρονιά σε χρονιά δυσκόλευαν. Όμως υπήρξαν χρονιές που κάποια ήταν πράγματι "παλούκια". Για τη Φυσική υπήρξαν δύο τέτοιες χρονιές.

1) Το 1993 : Τα θέματα της Φυσικής το 1993 θεωρήθηκαν απαράδεκτα. Πέρα από τον υψηλό βαθμό δυσκολίας, ήταν κακοδιατυπωμένα, στα όρια της ύλης, εκτός κλίματος εξετάσεων, ασαφή, πάρα πολλά σε ποσότητα και μνημείο προχειρότητας. Το τελευταίο φαίνεται από τα σχήματα που έδιναν:

​

Ναι ακριβώς αυτά πήγαν στα σχολεία με το τηλεομοιότυπο (έτσι λέγαν τότε το FAX). Στο πρώτο έχουμε ένα διάγραμμα σχεδιασμένο με το χέρι, όπου δεν ξεχωρίζουν ευθείες από καμπύλες. Στο δεύτερο δίνεται ότι οι κύκλοι έχουν ακτίνες 1m και 2m. Μετρήθηκε ότι οι κύκλοι είχαν γίνει με το 50άρικο και το 100άρικο κέρμα δραχμών. Η φορά του Β ήταν αμφίβολη. Εκείνη τη χρονιά, η αποτυχία στη Φυσική ήταν τεράστια. Και μάλιστα αν συνδυαστεί με το "κράτημα" μαθημάτων που ίσχυε, ήταν τραγική. Οι τελειόφοιτοι που πέρασαν σε σχολές υψηλής ζήτησης (π.χ. Ιατρική) ήταν ελάχιστοι. Είχε γίνει τότε μεγάλος ντόρος. Τα θέματα εκείνης της χρονιάς τα έβγαλε πανεπιστημιακός καθηγητής.

2) Το 1999 : Ήταν η τελευταία χρονιά των δεσμών. (Υπήρξαν και τα 2 επόμενα χρόνια μόνο για απόφοιτους, αλλά ενδιέφεραν λίγους). Τα θέματα του 99 δεν είχαν λάθη και ατέλειες, αλλά ήταν πάρα πολύ δύσκολα για τους υποψηφίους και απαιτούσαν πολύ περισσότερο χρόνο να λυθούν από τον προβλεπόμενο. Πάλι η αποτυχία ήταν μεγάλη αλλά πέρασε στο ντούκου. Όλοι και όλα τα ΜΜΕ ήταν στραμμένα στο νέο σύστημα που ερχόταν. Τότε έγιναν οι πανελλαδικές της Β λυκείου στα 14 μαθήματα, όλοι αυτές έβλεπαν και σχολίαζαν, οπότε ποιος να ενδιαφερθεί για το κύκνειο άσμα των δεσμών;

​

 

[Dias]

Αρωγή και την ευδοκίμηση​

Στις πανελλήνιες του 1985, δημιουργήθηκε αναταραχή με το θέμα της Έκθεσης. Τότε σαν "Ν. Γλώσσα" εξεταζόταν μόνον η "Έκθεση", δηλαδή δίνονταν ένα θέμα μερικών γραμμών και οι υποψήφιοι έπρεπε να το αναπτύξουν γράφοντας σεντόνια αρκετών σελίδων. Το θέμα του 1985 ήταν:
«Ο άνθρωπος ο αποφασισμένος να μάθει πολλά γράμματα και να διαπρέψει σε μια επιστήμη ή σε μια τέχνη δεν αποβλέπει πια, κατά την επικρατούσα αντίληψη, στην προσωπική του μόνο ευδοκίμηση. Προσφέρει και στους άλλους πολύτιμη αρωγή»

Το "πρόβλημα" ήταν οι λέξεις: αρωγή και ευδοκίμηση, δηλαδή βρέθηκαν υποψήφιοι που δεν γνώριζαν τι σημαίνουν. Ζητήθηκαν διευκρινήσεις, αλλά δεν δόθηκαν. Ειπώθηκε ότι κάποιοι έδωσαν λευκή κόλλα και πολλοί βγήκαν "εκτός θέματος". Έγινε μεγάλος ντόρος. Οι εφημερίδες έγραφαν πύρινα άρθρα για την “αγράμματη νεολαία". Προσωπικά πιστεύω ότι η βαβούρα δημιουργήθηκε και φούσκωσε από τις εφημερίδες (τότε δεν υπήρχαν ούτε ιδιωτικά κανάλια ούτε ίντερνετ). Πάντως, οι βαθμολογίες δεν ήταν ιδιαίτερα διαφορετικές από προηγούμενα χρόνια.

Το ζήτημα έγινε και κομματικό. Τότε κυβέρνηση ήταν το ΠΑΣΟΚ και η αντιπολιτευόμενη Ν.Δ. με τον φιλικό της τύπο ξεσπάθωσε. Κατηγορούσε την κυβέρνηση ότι με την κατάργηση της καθαρεύουσας και την καθιέρωση της δημοτικής έκανε τους νέους να μην ξέρουν την Ελληνική γλώσσα. Όμως, ξεχνούσαν ότι η δημοτική καθιερώθηκε το 1976 από τη Νέα Δημοκρατία.

Γελοιογραφία της εποχής.​

 

[John Tsiantis]

Μια μικρή διόρθωση (ίσως άνευ σημασίας) : Από το 1983 έως το 1986 μετρούσε ο βαθμός μόνο της γ λυκείου. Μόνο το 1987 και 1988 μέτρησε ο βαθμός και των τριών τάξεων. Όμως δημιούργησε προβλήματα και τελικά (ορθώς) το 1989 αποσυνδέθηκαν οι πανελλήνιες από το λύκειο (δηλαδή έπαψαν να είναι και απολυτήριες) και για την εισαγωγή μετρούσε μόνο ο βαθμός των πανελληνίων.

Αυτόματη ένωση συνεχόμενων μηνυμάτων: 4 Νοεμβρίου 2023

Στο Ακαδημαϊκό Απολυτήριο τύπου Α οι υποψήφιοι εξετάζονταν και στα λατινικά. Ενώ, δλδ, για το τύπου Β έδιναν 5, για το τύπου Α έδιναν 6 μαθήματα.

6) ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1983 – 1999

Το 1981 το ΠΑΣΟΚ πήρε την κυβέρνηση και άρχισε και αυτό τις αλλαγές στην Παιδεία. Κατάργησε το (ηλίθιο) πολυτονικό και την (ηλίθια) ποδιά των μαθητριών. Αύξησε τους μισθούς των εκπαιδευτικών και τους έκανε (σχεδόν) αξιοπρεπείς, ενώ μέχρι τότε ίσχυε το ανέκδοτο που έλεγε ότι οι καθηγητές παίρνουν “τρεις και …ξύστα”. Για το εξεταστικό, κράτησε για λίγο το παλιό με διορθώσεις και το 1983 καθιέρωσε το Σύστημα Δεσμών και οι εξετάσεις ονομάστηκαν Γενικές.

Αντί τους κύκλους σχολών είχαμε τις Δέσμες. Οι δέσμες ήταν τέσσερεις με τα δικά της μαθήματα η κάθε μία:
- Η 1η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Φυσική και Χημεία, και οδηγούσε στην ομάδα των Πολυτεχνικών, Φυσικομαθηματικών και Γεωπονικών σχολών.
- Η 2η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Φυσική, Χημεία και Βιολογία, και οδηγούσε στην ομάδα των Ιατρικών, Οδοντιατρικών, Φαρμακευτικών σχολών.
- Η 3η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία και Λατινικά, και οδηγούσε στην ομάδα Θεολογικών, Φιλοσοφικών και Νομικών σχολών
- Η 4η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Ιστορία και Κοινωνιολογία (ή αργότερα η Πολιτική Οικονομία) και οδηγούσε στην ομάδα των σχολών Πολιτικών Επιστημών, Δημόσιας Διοίκησης, Οικονομικών Επιστημών και Κοινωνιολογίας.
Τα Μαθηματικά της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 1ης και η Ιστορία της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 3ης.
Υπήρχε και μία ομάδα σχολών κοινή για όλες τις δέσμες. Η κοινή ομάδα περιελάμβανε τα Παιδαγωγικά Τμήματα, τα Τμήματα Νηπιαγωγών, τα Τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού καθώς και τα Τμήματα Μουσικών Σπουδών.
Για κάποια χρόνια λειτούργησε και η 5η ΔΕΣΜΗ με μαθήματα γενικής ωφελιμότητας, τα οποία εξεταζόταν μόνο ενδοσχολικά. Η 5η Δέσμη απευθυνόταν στους τελειόφοιτους που απλώς ήθελαν να αποκτήσουν το απολυτήριο Λυκείου, χωρίς να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όμως δεν την προτίμησαν οι μαθητές και καταργήθηκε.

Σε κάθε κατεύθυνση υπήρχε και το βασικό μάθημα (π.χ. στην 1η τα Μαθηματικά, αλλά με εξαίρεση για το Φυσικό η Φυσική κλπ). Για τον υπολογισμό των μορίων, το βασικό μάθημα πολλαπλασιαζόταν με 1,15 και τα άλλα με 0,95. Για να εισαχθεί κάποιος σε σχολή, έπρεπε στο βασικό μάθημα να είχε τουλάχιστον 10. Τα πρώτα χρόνια οι πανελλαδικές εξετάσεις είχαν διπλό ρόλο: και απολυτήριες για τα 4 μαθήματα και εισιτήριες. Για τον υπολογισμό του τελικού αριθμού μορίων συνυπολογιζόταν και η επίδοση των μαθητών στις τρεις τάξεις του Λυκείου κατά 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% προέκυπτε από τη γραπτή επίδοση στα 4 πανελλαδικά μαθήματα. Ο βαθμός του Λυκείου έβγαινε και για τις 3 τάξεις (Α=20%, Β=30%, Γ=50%). Όμως από το 1988 επικράτησε η άποψη οι γενικές εξετάσεις να είναι αποκλειστικά εισαγωγικές και η συμμετοχή των βαθμών του λυκείου καταργήθηκε. Το μηχανογραφικό συμπληρώνονταν πριν τις εξετάσεις και οι γενικές εξετάσεις γίνονταν μετά τις ενδοσχολικές. Η μετάδοση των θεμάτων σταμάτησε να γίνεται με το ραδιόφωνο και τα θέματα έρχονταν στα σχολεία με το …τηλεομοιότυπο (στη διεθνή γλώσσα FAX) που τότε είχε μέγεθος ψυγείου (!).

Η ύλη των εξετάσεων ήταν αρκετή, όχι βέβαια απεριόριστη όπως παλιά, αλλά ούτε και λίγες σελίδες. (Για παράδειγμα στη Φυσική ήταν 300 περίπου σελίδες και στα Μαθηματικά τρία βιβλία: Άλγεβρα, Ανάλυση, Αναλυτική Γεωμετρία). Η ύλη αυτή έπρεπε να είναι η διδαχθείσα, έστω και σε γρήγορο ρυθμό. Πάντως, τότε ήταν βαθιά καθιερωμένη η παπαγαλία. Στη Φυσική έβαζαν δύο θέματα καθαρής θεωρίας που απαιτούσαν αυτούσια κομμάτια από το βιβλίο. Τότε δεν έβαζαν ερωτήσεις πολλαπλής κλπ αλλά ούτε και ερωτήσεις κρίσης. Στην Έκθεση έβαζαν απλά ένα “θέμα” για μπλα-μπλα ανάπτυξη και τέλος.

Έχουν γίνει πολλές συζητήσεις αν τα τότε θέματα ήταν ευκολότερα ή δυσκολότερα από τα σημερινά. Προσωπικά πιστεύω ότι γενικά ήταν πιο εύκολα (με υπολογισμό ότι κάθε χρόνο δυσκόλευαν). Έχω την άποψη ότι τότε τους φαίνονταν δύσκολα λόγω της πολύ μεγαλύτερης ύλης, των υψηλών απαιτήσεων λόγω των λίγων θέσεων στα ΑΕΙ και εξαιτίας της πιο αυστηρής βαθμολόγησης. Οι κανόνες της βαθμολόγησης ήταν πολύ πιο αυστηροί. Το "άριστα" φαινόταν μόνο με το κιάλι. Οι οδηγίες προς τους βαθμολογητές ήταν πολύ λεπτομερείς. Ήθελαν υποχρεωτικά (σωστά, καλλιτεχνικά και πλήρη) σχήματα, σωστές διατυπώσεις, αναλυτικές εξηγήσεις και δεν κάναν δεκτές τις "περίπου" λύσεις. Στα θέματα της θεωρίας ήθελαν πλήρεις απαντήσεις με βάση το σχολικό βιβλίο. Λέγεται ότι μετρούσαν και την εμφάνιση του γραπτού. Έτσι οι βαθμολογίες ήταν μικρότερες από τις σημερινές. Έχω ακούσει την άποψη παλιού βαθμολογητή ότι ένα γραπτό που σήμερα βαθμολογείται με 20, στην εποχή των δεσμών μπορεί να έπαιρνε 16 (!).

Δεν υπήρχαν επαναληπτικές εξετάσεις, όμως κάτι το νέο που υπήρχε στο σύστημα των Δεσμών ήταν ότι ο υποψήφιος μπορούσε να κατοχυρώσει το βαθμό του για τις επόμενες χρονιές. Δηλαδή π.χ., αν δεν έγραφε καλά στην έκθεση και τα Μαθηματικά, την επόμενη χρονιά έδινε εξετάσεις μόνο σ’ αυτά καθώς τα άλλα είχαν κατοχυρωθεί. Προσωπικά, αυτό το κράτημα βαθμών το θεωρώ σαν το πιο μελανό σημείο των εξετάσεων. Έτσι είχε καταντήσει σε σχολές υψηλής ζήτησης (π.χ. Ιατρική), μόνο το 20% των επιτυχόντων ήταν μαθητές και το 80% απόφοιτοι. Πολλοί που έμπαιναν σε κάποια σχολή, έδιναν ξανά την έκθεση με σκοπό να πετύχουν κάτι καλύτερο. Προφανώς ήταν απαράδεκτο να συγκρίνονται υποψήφιοι που διαγωνίστηκαν σε διαφορετικά θέματα.

Στα χρόνια αυτά έγιναν κάποιες απόπειρες μεταρρύθμισης, αλλά δεν περπάτησαν. Ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος ως υπουργός Παιδείας στην Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κατέθεσε πολυνομοσχέδιο που αφορούσε όλες τις βαθμίδες τις εκπαίδευσης. Το περιεχόμενό του χαρακτηρίστηκε αναχρονιστικό και συντηρητικό, (ανέφερε κατάργηση εκδρομών, επαναφορά ποδιάς κ.α.) προκαλώντας τις μεγαλύτερες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις. Ο κ. Κοντογιαννόπουλος παραιτήθηκε από υπουργός Παιδείας όταν μέσα σε κατειλημμένο σχολείο δολοφονήθηκε ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας. Ο Γιώργος Παπανδρέου πήγε να καθιερώσει το Εθνικό Απολυτήριο σε αντικατάσταση του Απολυτηρίου του Λυκείου, στο οποίο προβλεπόταν η εξέταση σε πέντε μαθήματα Κοινού Κορμού και 3 επιλογής σε τρείς ομάδες αλλά ο διάδοχός του Γεράσιμος Αρσένης, ανέστειλε την εφαρμογή αυτού του θεσμού.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)​

​

6) ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1983 – 1999

Το 1981 το ΠΑΣΟΚ πήρε την κυβέρνηση και άρχισε και αυτό τις αλλαγές στην Παιδεία. Κατάργησε το (ηλίθιο) πολυτονικό και την (ηλίθια) ποδιά των μαθητριών. Αύξησε τους μισθούς των εκπαιδευτικών και τους έκανε (σχεδόν) αξιοπρεπείς, ενώ μέχρι τότε ίσχυε το ανέκδοτο που έλεγε ότι οι καθηγητές παίρνουν “τρεις και …ξύστα”. Για το εξεταστικό, κράτησε για λίγο το παλιό με διορθώσεις και το 1983 καθιέρωσε το Σύστημα Δεσμών και οι εξετάσεις ονομάστηκαν Γενικές.

Αντί τους κύκλους σχολών είχαμε τις Δέσμες. Οι δέσμες ήταν τέσσερεις με τα δικά της μαθήματα η κάθε μία:
- Η 1η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Φυσική και Χημεία, και οδηγούσε στην ομάδα των Πολυτεχνικών, Φυσικομαθηματικών και Γεωπονικών σχολών.
- Η 2η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Φυσική, Χημεία και Βιολογία, και οδηγούσε στην ομάδα των Ιατρικών, Οδοντιατρικών, Φαρμακευτικών σχολών.
- Η 3η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία και Λατινικά, και οδηγούσε στην ομάδα Θεολογικών, Φιλοσοφικών και Νομικών σχολών
- Η 4η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Ιστορία και Κοινωνιολογία (ή αργότερα η Πολιτική Οικονομία) και οδηγούσε στην ομάδα των σχολών Πολιτικών Επιστημών, Δημόσιας Διοίκησης, Οικονομικών Επιστημών και Κοινωνιολογίας.
Τα Μαθηματικά της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 1ης και η Ιστορία της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 3ης.
Υπήρχε και μία ομάδα σχολών κοινή για όλες τις δέσμες. Η κοινή ομάδα περιελάμβανε τα Παιδαγωγικά Τμήματα, τα Τμήματα Νηπιαγωγών, τα Τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού καθώς και τα Τμήματα Μουσικών Σπουδών.
Για κάποια χρόνια λειτούργησε και η 5η ΔΕΣΜΗ με μαθήματα γενικής ωφελιμότητας, τα οποία εξεταζόταν μόνο ενδοσχολικά. Η 5η Δέσμη απευθυνόταν στους τελειόφοιτους που απλώς ήθελαν να αποκτήσουν το απολυτήριο Λυκείου, χωρίς να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όμως δεν την προτίμησαν οι μαθητές και καταργήθηκε.

Σε κάθε κατεύθυνση υπήρχε και το βασικό μάθημα (π.χ. στην 1η τα Μαθηματικά, αλλά με εξαίρεση για το Φυσικό η Φυσική κλπ). Για τον υπολογισμό των μορίων, το βασικό μάθημα πολλαπλασιαζόταν με 1,15 και τα άλλα με 0,95. Για να εισαχθεί κάποιος σε σχολή, έπρεπε στο βασικό μάθημα να είχε τουλάχιστον 10. Τα πρώτα χρόνια οι πανελλαδικές εξετάσεις είχαν διπλό ρόλο: και απολυτήριες για τα 4 μαθήματα και εισιτήριες. Για τον υπολογισμό του τελικού αριθμού μορίων συνυπολογιζόταν και η επίδοση των μαθητών στις τρεις τάξεις του Λυκείου κατά 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% προέκυπτε από τη γραπτή επίδοση στα 4 πανελλαδικά μαθήματα. Ο βαθμός του Λυκείου έβγαινε και για τις 3 τάξεις (Α=20%, Β=30%, Γ=50%). Όμως από το 1988 επικράτησε η άποψη οι γενικές εξετάσεις να είναι αποκλειστικά εισαγωγικές και η συμμετοχή των βαθμών του λυκείου καταργήθηκε. Το μηχανογραφικό συμπληρώνονταν πριν τις εξετάσεις και οι γενικές εξετάσεις γίνονταν μετά τις ενδοσχολικές. Η μετάδοση των θεμάτων σταμάτησε να γίνεται με το ραδιόφωνο και τα θέματα έρχονταν στα σχολεία με το …τηλεομοιότυπο (στη διεθνή γλώσσα FAX) που τότε είχε μέγεθος ψυγείου (!).

Η ύλη των εξετάσεων ήταν αρκετή, όχι βέβαια απεριόριστη όπως παλιά, αλλά ούτε και λίγες σελίδες. (Για παράδειγμα στη Φυσική ήταν 300 περίπου σελίδες και στα Μαθηματικά τρία βιβλία: Άλγεβρα, Ανάλυση, Αναλυτική Γεωμετρία). Η ύλη αυτή έπρεπε να είναι η διδαχθείσα, έστω και σε γρήγορο ρυθμό. Πάντως, τότε ήταν βαθιά καθιερωμένη η παπαγαλία. Στη Φυσική έβαζαν δύο θέματα καθαρής θεωρίας που απαιτούσαν αυτούσια κομμάτια από το βιβλίο. Τότε δεν έβαζαν ερωτήσεις πολλαπλής κλπ αλλά ούτε και ερωτήσεις κρίσης. Στην Έκθεση έβαζαν απλά ένα “θέμα” για μπλα-μπλα ανάπτυξη και τέλος.

Έχουν γίνει πολλές συζητήσεις αν τα τότε θέματα ήταν ευκολότερα ή δυσκολότερα από τα σημερινά. Προσωπικά πιστεύω ότι γενικά ήταν πιο εύκολα (με υπολογισμό ότι κάθε χρόνο δυσκόλευαν). Έχω την άποψη ότι τότε τους φαίνονταν δύσκολα λόγω της πολύ μεγαλύτερης ύλης, των υψηλών απαιτήσεων λόγω των λίγων θέσεων στα ΑΕΙ και εξαιτίας της πιο αυστηρής βαθμολόγησης. Οι κανόνες της βαθμολόγησης ήταν πολύ πιο αυστηροί. Το "άριστα" φαινόταν μόνο με το κιάλι. Οι οδηγίες προς τους βαθμολογητές ήταν πολύ λεπτομερείς. Ήθελαν υποχρεωτικά (σωστά, καλλιτεχνικά και πλήρη) σχήματα, σωστές διατυπώσεις, αναλυτικές εξηγήσεις και δεν κάναν δεκτές τις "περίπου" λύσεις. Στα θέματα της θεωρίας ήθελαν πλήρεις απαντήσεις με βάση το σχολικό βιβλίο. Λέγεται ότι μετρούσαν και την εμφάνιση του γραπτού. Έτσι οι βαθμολογίες ήταν μικρότερες από τις σημερινές. Έχω ακούσει την άποψη παλιού βαθμολογητή ότι ένα γραπτό που σήμερα βαθμολογείται με 20, στην εποχή των δεσμών μπορεί να έπαιρνε 16 (!).

Δεν υπήρχαν επαναληπτικές εξετάσεις, όμως κάτι το νέο που υπήρχε στο σύστημα των Δεσμών ήταν ότι ο υποψήφιος μπορούσε να κατοχυρώσει το βαθμό του για τις επόμενες χρονιές. Δηλαδή π.χ., αν δεν έγραφε καλά στην έκθεση και τα Μαθηματικά, την επόμενη χρονιά έδινε εξετάσεις μόνο σ’ αυτά καθώς τα άλλα είχαν κατοχυρωθεί. Προσωπικά, αυτό το κράτημα βαθμών το θεωρώ σαν το πιο μελανό σημείο των εξετάσεων. Έτσι είχε καταντήσει σε σχολές υψηλής ζήτησης (π.χ. Ιατρική), μόνο το 20% των επιτυχόντων ήταν μαθητές και το 80% απόφοιτοι. Πολλοί που έμπαιναν σε κάποια σχολή, έδιναν ξανά την έκθεση με σκοπό να πετύχουν κάτι καλύτερο. Προφανώς ήταν απαράδεκτο να συγκρίνονται υποψήφιοι που διαγωνίστηκαν σε διαφορετικά θέματα.

Στα χρόνια αυτά έγιναν κάποιες απόπειρες μεταρρύθμισης, αλλά δεν περπάτησαν. Ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος ως υπουργός Παιδείας στην Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κατέθεσε πολυνομοσχέδιο που αφορούσε όλες τις βαθμίδες τις εκπαίδευσης. Το περιεχόμενό του χαρακτηρίστηκε αναχρονιστικό και συντηρητικό, (ανέφερε κατάργηση εκδρομών, επαναφορά ποδιάς κ.α.) προκαλώντας τις μεγαλύτερες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις. Ο κ. Κοντογιαννόπουλος παραιτήθηκε από υπουργός Παιδείας όταν μέσα σε κατειλημμένο σχολείο δολοφονήθηκε ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας. Ο Γιώργος Παπανδρέου πήγε να καθιερώσει το Εθνικό Απολυτήριο σε αντικατάσταση του Απολυτηρίου του Λυκείου, στο οποίο προβλεπόταν η εξέταση σε πέντε μαθήματα Κοινού Κορμού και 3 επιλογής σε τρείς ομάδες αλλά ο διάδοχός του Γεράσιμος Αρσένης, ανέστειλε την εφαρμογή αυτού του θεσμού.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)
​

​

6) ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1983 – 1999

Το 1981 το ΠΑΣΟΚ πήρε την κυβέρνηση και άρχισε και αυτό τις αλλαγές στην Παιδεία. Κατάργησε το (ηλίθιο) πολυτονικό και την (ηλίθια) ποδιά των μαθητριών. Αύξησε τους μισθούς των εκπαιδευτικών και τους έκανε (σχεδόν) αξιοπρεπείς, ενώ μέχρι τότε ίσχυε το ανέκδοτο που έλεγε ότι οι καθηγητές παίρνουν “τρεις και …ξύστα”. Για το εξεταστικό, κράτησε για λίγο το παλιό με διορθώσεις και το 1983 καθιέρωσε το Σύστημα Δεσμών και οι εξετάσεις ονομάστηκαν Γενικές.

Αντί τους κύκλους σχολών είχαμε τις Δέσμες. Οι δέσμες ήταν τέσσερεις με τα δικά της μαθήματα η κάθε μία:
- Η 1η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Φυσική και Χημεία, και οδηγούσε στην ομάδα των Πολυτεχνικών, Φυσικομαθηματικών και Γεωπονικών σχολών.
- Η 2η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Φυσική, Χημεία και Βιολογία, και οδηγούσε στην ομάδα των Ιατρικών, Οδοντιατρικών, Φαρμακευτικών σχολών.
- Η 3η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία και Λατινικά, και οδηγούσε στην ομάδα Θεολογικών, Φιλοσοφικών και Νομικών σχολών
- Η 4η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Ιστορία και Κοινωνιολογία (ή αργότερα η Πολιτική Οικονομία) και οδηγούσε στην ομάδα των σχολών Πολιτικών Επιστημών, Δημόσιας Διοίκησης, Οικονομικών Επιστημών και Κοινωνιολογίας.
Τα Μαθηματικά της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 1ης και η Ιστορία της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 3ης.
Υπήρχε και μία ομάδα σχολών κοινή για όλες τις δέσμες. Η κοινή ομάδα περιελάμβανε τα Παιδαγωγικά Τμήματα, τα Τμήματα Νηπιαγωγών, τα Τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού καθώς και τα Τμήματα Μουσικών Σπουδών.
Για κάποια χρόνια λειτούργησε και η 5η ΔΕΣΜΗ με μαθήματα γενικής ωφελιμότητας, τα οποία εξεταζόταν μόνο ενδοσχολικά. Η 5η Δέσμη απευθυνόταν στους τελειόφοιτους που απλώς ήθελαν να αποκτήσουν το απολυτήριο Λυκείου, χωρίς να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όμως δεν την προτίμησαν οι μαθητές και καταργήθηκε.

Σε κάθε κατεύθυνση υπήρχε και το βασικό μάθημα (π.χ. στην 1η τα Μαθηματικά, αλλά με εξαίρεση για το Φυσικό η Φυσική κλπ). Για τον υπολογισμό των μορίων, το βασικό μάθημα πολλαπλασιαζόταν με 1,15 και τα άλλα με 0,95. Για να εισαχθεί κάποιος σε σχολή, έπρεπε στο βασικό μάθημα να είχε τουλάχιστον 10. Τα πρώτα χρόνια οι πανελλαδικές εξετάσεις είχαν διπλό ρόλο: και απολυτήριες για τα 4 μαθήματα και εισιτήριες. Για τον υπολογισμό του τελικού αριθμού μορίων συνυπολογιζόταν και η επίδοση των μαθητών στις τρεις τάξεις του Λυκείου κατά 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% προέκυπτε από τη γραπτή επίδοση στα 4 πανελλαδικά μαθήματα. Ο βαθμός του Λυκείου έβγαινε και για τις 3 τάξεις (Α=20%, Β=30%, Γ=50%). Όμως από το 1988 επικράτησε η άποψη οι γενικές εξετάσεις να είναι αποκλειστικά εισαγωγικές και η συμμετοχή των βαθμών του λυκείου καταργήθηκε. Το μηχανογραφικό συμπληρώνονταν πριν τις εξετάσεις και οι γενικές εξετάσεις γίνονταν μετά τις ενδοσχολικές. Η μετάδοση των θεμάτων σταμάτησε να γίνεται με το ραδιόφωνο και τα θέματα έρχονταν στα σχολεία με το …τηλεομοιότυπο (στη διεθνή γλώσσα FAX) που τότε είχε μέγεθος ψυγείου (!).

Η ύλη των εξετάσεων ήταν αρκετή, όχι βέβαια απεριόριστη όπως παλιά, αλλά ούτε και λίγες σελίδες. (Για παράδειγμα στη Φυσική ήταν 300 περίπου σελίδες και στα Μαθηματικά τρία βιβλία: Άλγεβρα, Ανάλυση, Αναλυτική Γεωμετρία). Η ύλη αυτή έπρεπε να είναι η διδαχθείσα, έστω και σε γρήγορο ρυθμό. Πάντως, τότε ήταν βαθιά καθιερωμένη η παπαγαλία. Στη Φυσική έβαζαν δύο θέματα καθαρής θεωρίας που απαιτούσαν αυτούσια κομμάτια από το βιβλίο. Τότε δεν έβαζαν ερωτήσεις πολλαπλής κλπ αλλά ούτε και ερωτήσεις κρίσης. Στην Έκθεση έβαζαν απλά ένα “θέμα” για μπλα-μπλα ανάπτυξη και τέλος.

Έχουν γίνει πολλές συζητήσεις αν τα τότε θέματα ήταν ευκολότερα ή δυσκολότερα από τα σημερινά. Προσωπικά πιστεύω ότι γενικά ήταν πιο εύκολα (με υπολογισμό ότι κάθε χρόνο δυσκόλευαν). Έχω την άποψη ότι τότε τους φαίνονταν δύσκολα λόγω της πολύ μεγαλύτερης ύλης, των υψηλών απαιτήσεων λόγω των λίγων θέσεων στα ΑΕΙ και εξαιτίας της πιο αυστηρής βαθμολόγησης. Οι κανόνες της βαθμολόγησης ήταν πολύ πιο αυστηροί. Το "άριστα" φαινόταν μόνο με το κιάλι. Οι οδηγίες προς τους βαθμολογητές ήταν πολύ λεπτομερείς. Ήθελαν υποχρεωτικά (σωστά, καλλιτεχνικά και πλήρη) σχήματα, σωστές διατυπώσεις, αναλυτικές εξηγήσεις και δεν κάναν δεκτές τις "περίπου" λύσεις. Στα θέματα της θεωρίας ήθελαν πλήρεις απαντήσεις με βάση το σχολικό βιβλίο. Λέγεται ότι μετρούσαν και την εμφάνιση του γραπτού. Έτσι οι βαθμολογίες ήταν μικρότερες από τις σημερινές. Έχω ακούσει την άποψη παλιού βαθμολογητή ότι ένα γραπτό που σήμερα βαθμολογείται με 20, στην εποχή των δεσμών μπορεί να έπαιρνε 16 (!).

Δεν υπήρχαν επαναληπτικές εξετάσεις, όμως κάτι το νέο που υπήρχε στο σύστημα των Δεσμών ήταν ότι ο υποψήφιος μπορούσε να κατοχυρώσει το βαθμό του για τις επόμενες χρονιές. Δηλαδή π.χ., αν δεν έγραφε καλά στην έκθεση και τα Μαθηματικά, την επόμενη χρονιά έδινε εξετάσεις μόνο σ’ αυτά καθώς τα άλλα είχαν κατοχυρωθεί. Προσωπικά, αυτό το κράτημα βαθμών το θεωρώ σαν το πιο μελανό σημείο των εξετάσεων. Έτσι είχε καταντήσει σε σχολές υψηλής ζήτησης (π.χ. Ιατρική), μόνο το 20% των επιτυχόντων ήταν μαθητές και το 80% απόφοιτοι. Πολλοί που έμπαιναν σε κάποια σχολή, έδιναν ξανά την έκθεση με σκοπό να πετύχουν κάτι καλύτερο. Προφανώς ήταν απαράδεκτο να συγκρίνονται υποψήφιοι που διαγωνίστηκαν σε διαφορετικά θέματα.

Στα χρόνια αυτά έγιναν κάποιες απόπειρες μεταρρύθμισης, αλλά δεν περπάτησαν. Ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος ως υπουργός Παιδείας στην Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κατέθεσε πολυνομοσχέδιο που αφορούσε όλες τις βαθμίδες τις εκπαίδευσης. Το περιεχόμενό του χαρακτηρίστηκε αναχρονιστικό και συντηρητικό, (ανέφερε κατάργηση εκδρομών, επαναφορά ποδιάς κ.α.) προκαλώντας τις μεγαλύτερες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις. Ο κ. Κοντογιαννόπουλος παραιτήθηκε από υπουργός Παιδείας όταν μέσα σε κατειλημμένο σχολείο δολοφονήθηκε ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας. Ο Γιώργος Παπανδρέου πήγε να καθιερώσει το Εθνικό Απολυτήριο σε αντικατάσταση του Απολυτηρίου του Λυκείου, στο οποίο προβλεπόταν η εξέταση σε πέντε μαθήματα Κοινού Κορμού και 3 επιλογής σε τρείς ομάδες αλλά ο διάδοχός του Γεράσιμος Αρσένης, ανέστειλε την εφαρμογή αυτού του θεσμού.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)
​

​

6) ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1983 – 1999

Το 1981 το ΠΑΣΟΚ πήρε την κυβέρνηση και άρχισε και αυτό τις αλλαγές στην Παιδεία. Κατάργησε το (ηλίθιο) πολυτονικό και την (ηλίθια) ποδιά των μαθητριών. Αύξησε τους μισθούς των εκπαιδευτικών και τους έκανε (σχεδόν) αξιοπρεπείς, ενώ μέχρι τότε ίσχυε το ανέκδοτο που έλεγε ότι οι καθηγητές παίρνουν “τρεις και …ξύστα”. Για το εξεταστικό, κράτησε για λίγο το παλιό με διορθώσεις και το 1983 καθιέρωσε το Σύστημα Δεσμών και οι εξετάσεις ονομάστηκαν Γενικές.

Αντί τους κύκλους σχολών είχαμε τις Δέσμες. Οι δέσμες ήταν τέσσερεις με τα δικά της μαθήματα η κάθε μία:
- Η 1η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Φυσική και Χημεία, και οδηγούσε στην ομάδα των Πολυτεχνικών, Φυσικομαθηματικών και Γεωπονικών σχολών.
- Η 2η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Φυσική, Χημεία και Βιολογία, και οδηγούσε στην ομάδα των Ιατρικών, Οδοντιατρικών, Φαρμακευτικών σχολών.
- Η 3η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία και Λατινικά, και οδηγούσε στην ομάδα Θεολογικών, Φιλοσοφικών και Νομικών σχολών
- Η 4η ΔΕΣΜΗ περιελάμβανε τα μαθήματα: Έκθεση, Μαθηματικά, Ιστορία και Κοινωνιολογία (ή αργότερα η Πολιτική Οικονομία) και οδηγούσε στην ομάδα των σχολών Πολιτικών Επιστημών, Δημόσιας Διοίκησης, Οικονομικών Επιστημών και Κοινωνιολογίας.
Τα Μαθηματικά της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 1ης και η Ιστορία της 4ης δέσμης ήταν πιο light από της 3ης.
Υπήρχε και μία ομάδα σχολών κοινή για όλες τις δέσμες. Η κοινή ομάδα περιελάμβανε τα Παιδαγωγικά Τμήματα, τα Τμήματα Νηπιαγωγών, τα Τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού καθώς και τα Τμήματα Μουσικών Σπουδών.
Για κάποια χρόνια λειτούργησε και η 5η ΔΕΣΜΗ με μαθήματα γενικής ωφελιμότητας, τα οποία εξεταζόταν μόνο ενδοσχολικά. Η 5η Δέσμη απευθυνόταν στους τελειόφοιτους που απλώς ήθελαν να αποκτήσουν το απολυτήριο Λυκείου, χωρίς να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όμως δεν την προτίμησαν οι μαθητές και καταργήθηκε.

Σε κάθε κατεύθυνση υπήρχε και το βασικό μάθημα (π.χ. στην 1η τα Μαθηματικά, αλλά με εξαίρεση για το Φυσικό η Φυσική κλπ). Για τον υπολογισμό των μορίων, το βασικό μάθημα πολλαπλασιαζόταν με 1,15 και τα άλλα με 0,95. Για να εισαχθεί κάποιος σε σχολή, έπρεπε στο βασικό μάθημα να είχε τουλάχιστον 10. Τα πρώτα χρόνια οι πανελλαδικές εξετάσεις είχαν διπλό ρόλο: και απολυτήριες για τα 4 μαθήματα και εισιτήριες. Για τον υπολογισμό του τελικού αριθμού μορίων συνυπολογιζόταν και η επίδοση των μαθητών στις τρεις τάξεις του Λυκείου κατά 25%, ενώ το υπόλοιπο 75% προέκυπτε από τη γραπτή επίδοση στα 4 πανελλαδικά μαθήματα. Ο βαθμός του Λυκείου έβγαινε και για τις 3 τάξεις (Α=20%, Β=30%, Γ=50%). Όμως από το 1988 επικράτησε η άποψη οι γενικές εξετάσεις να είναι αποκλειστικά εισαγωγικές και η συμμετοχή των βαθμών του λυκείου καταργήθηκε. Το μηχανογραφικό συμπληρώνονταν πριν τις εξετάσεις και οι γενικές εξετάσεις γίνονταν μετά τις ενδοσχολικές. Η μετάδοση των θεμάτων σταμάτησε να γίνεται με το ραδιόφωνο και τα θέματα έρχονταν στα σχολεία με το …τηλεομοιότυπο (στη διεθνή γλώσσα FAX) που τότε είχε μέγεθος ψυγείου (!).

Η ύλη των εξετάσεων ήταν αρκετή, όχι βέβαια απεριόριστη όπως παλιά, αλλά ούτε και λίγες σελίδες. (Για παράδειγμα στη Φυσική ήταν 300 περίπου σελίδες και στα Μαθηματικά τρία βιβλία: Άλγεβρα, Ανάλυση, Αναλυτική Γεωμετρία). Η ύλη αυτή έπρεπε να είναι η διδαχθείσα, έστω και σε γρήγορο ρυθμό. Πάντως, τότε ήταν βαθιά καθιερωμένη η παπαγαλία. Στη Φυσική έβαζαν δύο θέματα καθαρής θεωρίας που απαιτούσαν αυτούσια κομμάτια από το βιβλίο. Τότε δεν έβαζαν ερωτήσεις πολλαπλής κλπ αλλά ούτε και ερωτήσεις κρίσης. Στην Έκθεση έβαζαν απλά ένα “θέμα” για μπλα-μπλα ανάπτυξη και τέλος.

Έχουν γίνει πολλές συζητήσεις αν τα τότε θέματα ήταν ευκολότερα ή δυσκολότερα από τα σημερινά. Προσωπικά πιστεύω ότι γενικά ήταν πιο εύκολα (με υπολογισμό ότι κάθε χρόνο δυσκόλευαν). Έχω την άποψη ότι τότε τους φαίνονταν δύσκολα λόγω της πολύ μεγαλύτερης ύλης, των υψηλών απαιτήσεων λόγω των λίγων θέσεων στα ΑΕΙ και εξαιτίας της πιο αυστηρής βαθμολόγησης. Οι κανόνες της βαθμολόγησης ήταν πολύ πιο αυστηροί. Το "άριστα" φαινόταν μόνο με το κιάλι. Οι οδηγίες προς τους βαθμολογητές ήταν πολύ λεπτομερείς. Ήθελαν υποχρεωτικά (σωστά, καλλιτεχνικά και πλήρη) σχήματα, σωστές διατυπώσεις, αναλυτικές εξηγήσεις και δεν κάναν δεκτές τις "περίπου" λύσεις. Στα θέματα της θεωρίας ήθελαν πλήρεις απαντήσεις με βάση το σχολικό βιβλίο. Λέγεται ότι μετρούσαν και την εμφάνιση του γραπτού. Έτσι οι βαθμολογίες ήταν μικρότερες από τις σημερινές. Έχω ακούσει την άποψη παλιού βαθμολογητή ότι ένα γραπτό που σήμερα βαθμολογείται με 20, στην εποχή των δεσμών μπορεί να έπαιρνε 16 (!).

Δεν υπήρχαν επαναληπτικές εξετάσεις, όμως κάτι το νέο που υπήρχε στο σύστημα των Δεσμών ήταν ότι ο υποψήφιος μπορούσε να κατοχυρώσει το βαθμό του για τις επόμενες χρονιές. Δηλαδή π.χ., αν δεν έγραφε καλά στην έκθεση και τα Μαθηματικά, την επόμενη χρονιά έδινε εξετάσεις μόνο σ’ αυτά καθώς τα άλλα είχαν κατοχυρωθεί. Προσωπικά, αυτό το κράτημα βαθμών το θεωρώ σαν το πιο μελανό σημείο των εξετάσεων. Έτσι είχε καταντήσει σε σχολές υψηλής ζήτησης (π.χ. Ιατρική), μόνο το 20% των επιτυχόντων ήταν μαθητές και το 80% απόφοιτοι. Πολλοί που έμπαιναν σε κάποια σχολή, έδιναν ξανά την έκθεση με σκοπό να πετύχουν κάτι καλύτερο. Προφανώς ήταν απαράδεκτο να συγκρίνονται υποψήφιοι που διαγωνίστηκαν σε διαφορετικά θέματα.

Στα χρόνια αυτά έγιναν κάποιες απόπειρες μεταρρύθμισης, αλλά δεν περπάτησαν. Ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος ως υπουργός Παιδείας στην Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κατέθεσε πολυνομοσχέδιο που αφορούσε όλες τις βαθμίδες τις εκπαίδευσης. Το περιεχόμενό του χαρακτηρίστηκε αναχρονιστικό και συντηρητικό, (ανέφερε κατάργηση εκδρομών, επαναφορά ποδιάς κ.α.) προκαλώντας τις μεγαλύτερες μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις. Ο κ. Κοντογιαννόπουλος παραιτήθηκε από υπουργός Παιδείας όταν μέσα σε κατειλημμένο σχολείο δολοφονήθηκε ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας. Ο Γιώργος Παπανδρέου πήγε να καθιερώσει το Εθνικό Απολυτήριο σε αντικατάσταση του Απολυτηρίου του Λυκείου, στο οποίο προβλεπόταν η εξέταση σε πέντε μαθήματα Κοινού Κορμού και 3 επιλογής σε τρείς ομάδες αλλά ο διάδοχός του Γεράσιμος Αρσένης, ανέστειλε την εφαρμογή αυτού του θεσμού.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ)
​

​