Με αφορμή την τελευταία πρόταση, πιστεύω πως οι πανελλήνιες δεν πρέπει να σε κρίνουν μόνο από άποψη γνώσεων, αλλά και από πλευράς ψυχολογίας και προσοχής. Έχω ακούσει πολλά παιδιά να λένε «δεν πρόλαβα να λύσω την άσκηση/δεν πρόσεξα ότι υπήρχε Δ θέμα/είχα άγχος και θόλωσε το μυαλό μου, τι αδικία». Γουέλ, όχι, δεν πρόκειται για αδικία. Οι πανελλήνιες δεν εξέταζουν μόνο πόσο καλό botάκι παπαγαλίας κειμένων και τρόπων επίλυσης ασκήσεων είσαι. Εξετάζουν και κατά πόσο μπορείς να χαλιναγωγήσεις το άγχος σου, να παραμείνεις ψύχραιμος υπό πίεση, να διαχειριστείς το χρόνο σου, να έχεις αυτοσυγκέντρωση, να είσαι προσεκτικός, να μην κάνεις επιπόλαιες ενέργειες. Χαρακτηριστικά απαραίτητα για κάποιον που θέλει να ασχοληθεί και προωθήσει την επιστήμη σε πανεπιστημιακό ίδρυμα. Είναι, αν θες, μερικά από τα αφανή κριτήρια αξιολόγησης των υποψηφίων.
Αυτό το θίγω παρεμπιπτόντως και απλώς επ’ ευκαιρία, γιατί ως προς την άσκηση των συνωνύμων είναι δυσανάλογα σκληρό να σου παίρνουν λάθος όλη την απάντηση, απλώς και μόνο επειδή δεν έγραψες ολόκληρη την πρόταση. Ωστόσο, δεν είναι καν λάθος. Αν δεις τις απαντήσεις τής επιτροπής, ούτε εκείνοι γράφουν ολόκληρη την πρόταση. Αντίστοιχη ήταν η διατύπωση της ερώτησης πέρυσι, αλλά τα βαθμολογικά κέντρα δε θεώρησαν λανθασμένες τις μονολεκτικές απαντήσεις. Θα ρωτήσεις γιατί τότε ζητάνε να ξαναγραφεί η πρόταση. Η εξήγηση είναι απλή: δε ζητούμε συνώνυμα της λέξης καθαυτής, αποκομμένης, μόνης της. Ζητούμε το συνώνυμο που εναρμονίζεται με την πρόταση στην οποία εντάσσεται η αρχική λέξη, γιατί εκεί φαίνεται η αξία της άσκησης, που είναι να καταλαβαίνουμε το νόημα της λέξης ως προς το συγκεκριμένο κείμενο. Δες για παράδειγμα τη συμβίωση: «εισήγαγαν για πρώτη φορά στην Ιστορία τρόπους συμβίωσης(ενν. των λαών)».
Όποιος ξαναγράψει την πρόταση, δε θα σκεφτεί ως συνώνυμο τη συγκατοίκηση, γιατί η λέξη δεν αναφέρεται σε συγκατοίκηση/συμβίωση του Τάκη με τη Μαρία, αλλά σε συνύπαρξη/συμβίωση των λαών
Έτσι, θα συνειδητοποιήσει πως η συνύπαρξη είναι η σωστή απάντηση, όπως βεβαιώνεται και από τις απαντήσεις της επιτροπής. Η συγκατοίκηση τυπικά, μόνη της, είναι συνώνυμο της συμβίωσης, αλλά εν προκειμένω εξόφθαλμα άτοπη. Επομένως, η επιτροπή προσπαθεί να καθοδηγήσει το μαθητή στη σωστή απάντηση. Και καλά το κάνει. Αν γράψεις ως απάντηση μόνο τη συνύπαρξη, χωρίς να γράψεις την υπόλοιπη πρόταση, θα πάρεις φυσικά όλες τις μονάδες.
