Πέρα από τα θετικά, κάποιες παρατηρήσεις για το Σουηδικό και γενικότερα με βάση τα όσα έχουν γραφτεί:
1. Η διάκριση των Λυκείων σε Γενικά και Τεχνικά όπως γίνεται στη Σουηδία και στο καπάκι η διάκριση του Γενικού Λυκείου σε 3 τομείς κατευθείαν (που δεν καλύπτει και όλο το εύρος των ειδικοτήτων) πιστεύετε πως είναι φιλικό σύστημα για ένα παιδί 15 χρονών που πρέπει να επιλέξει; Θα επανέλθω, απαντώντας προκαταβολικά: σε καμιά περίπτωση.
2. Αναφέρθηκαν κάποια μαθήματα, υποθέτω γενικής παιδείας, και μου έκανε εντύπωση η απουσία στοιχειωδών αντικειμένων όπως η ιστορία, η πολιτική αγωγή και η οικονομία. Άραγε ένας 15χρονος (που ψηφίζει σε 3 χρόνια) έχει κατακτήσει όλες τις σχετικές αναγκαίες δεξιότητες; Και πάλι όχι. Είναι γενικότερα εμφανής η υποβάθμιση της γενικής παιδείας, μια οικονομικίστικη αντίληψη ότι μοναδικός σκοπός του Λυκείου είναι η προετοιμασία εργατικών αντικειμένων/εργαλείων της αγοράς κι όχι ανθρώπων, εξού και ο χωρισμός που αναφέρεται στο 1.
3. Δεν κατάλαβα την διαφορά των δημοσίων σχολείων με τα ιδιωτικά που... επιχορηγούνται από το ίδιο το κράτος;;; Σαν χορηγία δηλαδή; ή μπίζνα με λεφτά του πολίτη; Ας με διαφωτίσει κάποιος. Είναι όμως προφανές πως το κέρδος εν προκειμένω αλλοιώνει τον παιδαγωγικό χαρακτήρα του σχολείου (ελαστική βαθμολογία κλπ).
4. Δεν δίνονται δωρεάν τα σχολικά βιβλία! Άποψή μου είναι ότι τα βιβλία θα πρέπει να συγγράφονται όχι με συνθήκες αγοράς, αλλά από εγκεκριμένους επιστήμονες και παιδαγωγούς σε συνεργασία με τις αρχές και να παραδίδονται δωρεάν στους μαθητές. Αν υπάρχει πρόβλημα με την κυριαρχία του βιβλίου (αναφέρομαι στην Ελλάδα όπου επιχειρήθηκε το πολλαπλό βιβλίο) στη διδακτική διαδικασία, αυτό δε λύνεται με την αύξηση των προσφερόμενων βιβλίων, αλλά με τον επανακαθορισμό του ρόλου του.
5. Ο Dias στέκεται στους πολύ αυστηρούς κανόνες του σουηδικού σχολείου. Δεν υπάρχει μια κάποια αντίφαση; Το σχολείο που μερικοί το διαβάζουν σαν ονειρεμένο παραμύθι να χρησιμοποιεί τόσο σκληρές και αντιπαιδαγωγικές μεθόδους; Να επιβάλλεται μέσω του εκφοβισμού και του στιγματισμού; Να διώχνει τόσο εύκολα παιδιά από τον χώρο που περνούν τη μισή τους μέρα επί χρόνια; Τελικά απευθύνεται σε παιδιά ή ρομποτάκια; Η παιδαγωγική επιστήμη έχει εξελιχθεί πολύ σε αυτούς τους τομείς.
6. Επειδή υπάρχει μεγάλο θέμα με τις σχολικές ώρες που χάνονται για μια σειρά από λόγους που ανέφερε κι ο Dias, αυτό δεν θα εκλείψει αν δεν εγκαθιδρυθεί το ολοήμερο σχολείο σε όλες τις βαθμίδες, όπως στη Σουηδία. Ας μην δαιμονοποιούμε όμως τις μαθητικές κοινότητες, τις συνεδριάσεις των καθηγητών, τις αθλητικές δραστηριότητες κλπ ότι εμποδίζουν την διδακτική διαδικασία. Κινδυνεύουμε να απωλέσουμε σημαντικά συστατικά στοιχεία του σχολείου.
7. Οι επιτρεπόμενες απουσίες, έστω σε μικρό αριθμό, είναι βοηθητικό να υπάρχουν καθώς καλύπτουν έκτακτες περιπτώσεις που ένα σύστημα όσο καλό και να είναι, δεν μπορεί να προβλέψει.
Επανέρχομαι στο 1. Πιστεύω πως η υποχρεωτική εκπαίδευση του παιδιού μετά το πέρας της οποίας μπορεί να λάβει τις απαραίτητες αποφάσεις για το μέλλον του πρέπει να φτάνει στα 18 χρόνια. Να δίνεται έμφαση στη γενική παιδεία υψηλού επιπέδου και ύστερα να δίνονται οι επιλογές των ΑΕΙ, των Επαγγελματικών Σχολών και της αγοράς εργασίας με το απολυτήριο. Η αλλαγή της φιλοσοφίας του απολυτηρίου Λυκείου με την ενσωμάτωση πχ περιγραφικής αξιολόγησης έναντι βαθμών, πολλαπλές κατευθύνσεις σπουδών θα το καθιστά περισσότερο χρήσιμο.
Οι "μαθητές-τουρίστες" εφόσον υπάρχουν θα καταγραφούν στο απολυτήριο και από κει και πέρα ας δει ο ίδιος ο μαθητής αν θέλει απολυτήριο αξιοπρεπές ή απολυτήριο που τον αξιολογεί ανεπαρκή και δεν του δίνει προοπτικές. Ας ακολουθήσει μετά επιμορφώσεις, μετεκπαιδεύσεις κλπ. Στο σχολείο θα πρέπει να υπάρχει κανονισμός αλλά και προληπτική παιδεία ώστε να αποφεύγονται παραβατικά φαινόμενα. Κι όπου υπάρχουν, να αντιμετωπίζονται με τη λογική ενίσχυσης του μαθητή κι όχι αποκλεισμού του. Αλλά ένα πραγματικά επιτυχημένο σύστημα δεν θα έχει μαθητές-τουρίστες, μπορεί βέβαια να έχει αδύναμους μαθητές που χρειάζονται υποστήριξη για να συνεχίσουν, αλλά ο "τουρισμός" δεν είναι προπαντός ελάττωμα των ίδιων των μαθητών, είναι κυρίως πρόβλημα του συστήματος.
Οι λογικές περί σχολείων "παιδικής χαράς" υφίστανται μόνο αν αξιολογεί κανείς το σχολείο ως ένα μηχανισμό που δέχεται εύπλαστα παιδιά ως εισροές και δίνει άριστα, στρατιωτικά πειθαρχημένα, ομοιόμορφα άτομα ως εκροές (ταυτόχρονα εισροές για ΑΕΙ), με τη λογική του "όποιος δεν συμμορφώνεται απορρίπτεται". (Απόρριψη=ΕΠΑΛ, αποκλεισμός από το σχολείο, απαγόρευση πρόσβασης σε ΑΕΙ κλπ). Άρα όποιο σχολείο δεν έχει αυτή την στόχευση είναι "παιδική χαρά". Πρέπει να υπάρξει και μια άλλη λογική, όπου το σχολείο δέχεται όλα τα παιδιά ανεξαιρέτως, δεν αποκλείει κανένα και ποτέ από τις τάξεις του και εφαρμόζει εξατομικευμένα προγράμματα για τις ειδικές περιπτώσεις που πάντα θα υπάρχουν. Που δεν στοχεύει στην αριστεία αλλά στην διαμόρφωση πλήρως εγγράματων ανθρώπων που μπορούν να σχεδιάσουν την μετέπειτα ακαδημαϊκή ή επαγγελματική τους πορεία.
Μερικές σκόρπιες σκέψεις μόνο, επειδή δουλεύω πάνω στο σύστημα εκπαίδευσης (έχω κάνει αντιστοιχη ανάρτηση στο θρεντ περί ιδανικού συστήματος). Καλημέρες
