Θα μιλήσω για 3 πράγματα συγκεκριμένα.
1) Όσον αφορά την αξιολόγηση που βλέπω εγώ πιο λογική. Όπως οι φοιτητές, έτσι και οι μαθητές μπορούν να έχουν βιογραφικό, να γράψουν ένα "γράμμα" για τον εαυτό τους, να πάρουν συστατικές επιστολές και να στείλουν βαθμούς σχολείων αντί πανελλαδικών. Αυτό γιατί δε κάνει;
Αυτό-αν κάνω λάθος διόρθωσέ με- είναι πάνω κάτω το σύστημα στις ΗΠΑ. Εκεί όμως το GPA έχει τρομερό κύρος και η διάρθωση του συτήματος είναι διαφορετική, δηλαδή κάνεις ένα γενικό, οιονεί προπτυχιακό πρόγραμμά, κοινωνικές επιστήμες πχ, και μετά εξειδικέυεσαι σε τύπου μάστερ στη νομική λόγου χάρη.
Αν ήταν να εφαρμοστεί αυτό που λες στην Ελλάδα, πιστεύω θα δημιουργούνταν ορισμένα προβλήματα. Αρχικά, άλλη η αξία του βιογραφικού σου στα 22-23, που το χρησιμοποιείς για μεταπτυχιακό, και έχεις κάνει πέντε πράματα, και άλλη η αξία του στα 18, που οι περισσότεροι δεν έχουν κάνει τίποτα και δε θα ‘χεις κάτι να συγκρίνεις. Έπειτα, δεν μπορούμε να διασφαλίσουμε πως οι συστατικές επιστολές θα ‘ναι αντικειμενικές και, έτσι, θα ανοίξει ο δρόμος για κάθε είδους αυθαιρεσίες. Ούτε ο βαθμός του σχολείου δείχνει τίποτα, είναι εντελώς υποκειμενικός και σπάνια ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ενώ συγχρόνως υπάρχει και το ζήτημα των ιδιωτικών, που πάντοτε αβαντάρουν τους μαθητές. Θα μου πεις, βέβαια, πως η καταχρηστική εφαρμογή της θεωρίας σημαίνει κακή εφαρμογή, όχι κακή θεωρία. Και συμφωνώ. Γι’ αυτό το συγκεκριμένο μοντέλο έχει δουλέψει στις ΗΠΑ. Αλλά στην Ελλάδα δύσκολα θα εφαρμοστεί σωστά κάτι παρόμοιο.
Ανάλογο είναι πιστεύω και το πρόβλημα με τις πανελλήνιες. Σωστή η θεωρία, εσφαλμένη η εφαρμογή, κυρίως λόγω της διαβάθμισης της δυσκολίας των θεμάτων και, κατ’ επέκταση, της αξιολόγησης των μαθητών. Η διαφορά είναι πως η εφαρμογή του συστήματος των πανελληνίων θα ήταν πιο επιτυχής σε σχέση με το αμερικανικό σύστημα, αν εφαρμοζόταν στην Ελλάδα. Φυσικά, αυτές είναι απλές εικασίες και προσωπικές εκτιμήσεις. Δεν έχω back up από έρευνες, οπότε δε θα επιμείνω ούτε θα προσπαθήσω να σε πείσω.
2) Πες ότι έχεις φετίχ με τις εξετάσεις. Το δέχομαι απόλυτα. Δεν βλέπω όμως το λόγο να συγκρίνουμε διαφορετικούς ανθρώπους σε ίδια πράγματα. Βάζουμε τα παιδά της διοίκησης επιχειρήσεων να δώσουν απειροστικό λογισμό μαζί με παιδιά που θέλουν να γίνουν μαθηματικοί. Γιατί; Δεν βλέπω το λόγο να δίνουν όλοι τα ίδια μαθήματα.Θα μπορούσαν να υπάρχουν μαθηματικά 1, μαθηματικά 2, όπου τα μαθηματικά 1 να ήταν διακριτά πχ. και τα μαθηματικά 2 να ήταν ανάλυση. Ίδιο επίπεδο, διαφορετική ύλη. Να υπήρχε πχ φυσική 1 που να είναι κλασική μηχανική και φυσική 2 που να είναι ηλεκτρομαγνητισμός. Να υπήρχε κοινωνιολογία, ψυχολογία, ζωολογία, γεωγραφία, ελληνική ιστορία, αρχαία ιστορία κλπ κλπ, και να δίνεις μερικά απ'αυτά και να μετράνε ως έξτρα "προσόντα" στις σχολές που κάνεις αίτηση. Το τονίζω πάλι, συγκρίνουμε διαφορετικούς ανθρώπους με ένα μόνο κριτήριο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αναπαράγουμε τους ίδιους και τους ίδιους ανθρώπους. *
Δεν το θεωρώ απαραίτητο να υπάρχει τόσο μεγάλη συνάφεια μεταξύ εξαταζόμενων μαθημάτων-προγράμματος σπουδών στη σχολή. Αρκεί που τα 4 πανελλαδικά μαθήματα αποτελούν τη βάση και προσφέρουν στοιχειώδεις γνώσεις για nearly κάθε σχολή του εκάστοτε πεδίου. Αν ήταν να τα εξειδικεύσουμε τόσο, θα περιορίζαμε υπερβολικά τις επιλογές του κάθε υποψηφιού, κάτι που με τη σειρά του οδηγεί σε νέα προβλήματα.
Και δεν ενδιαφέρει μονάχα η γνωστική επάρκεια. Οι πανελλήνιες σε εξετάζουν και ως προς την πειθαρχία σου όλη τη χρονιά, τη μεθοδικότητά σου, τη συστηματικότητα του διαβάσματός σου, τη δυνατότητα διαχείρισης του άγχους και του χρόνου σου κάτω από πίεση, την προσοχή σου, την αυτοσυγκέντρωσή σου κ.α. Και ως προς αυτά πρέπει να εξετάζονται όλοι, γιατί, μολονότι πράγματι είμαστε διαφορετικοί, αυτά τα προσόντα χρειάζεται να τα έχουν όλοι. Ή τουλάχιστον να προωθούνται αυτοί που τα διαθέτουν σε μεγαλύτερο βαθμό.
Το κατά πόσο πράγματι επιτυγχάνουν οι πανελλήνιες να σε αξιολογήσουν σε αυτά και κατά πόσο τα αποτελέσματά τους ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, είναι άλλη συζήτηση. Γνώμη μου είναι πως σε μεγάλο ποσοστό τα καταφέρνουν. Υπάρχουν φυσικά και οι εξαιρέσεις, είτε εκείνων που αδικήθηκαν, είτε εκείνων που ευνοήθηκαν από την τύχη. Προσωπικά, στη νομική της Αθήνας όπου σπουδάζω, που έχει την υψηλότερη βάση της θεωρητικής, όλα τα παιδιά διαθέτουν απαράμιλλο επίπεδο. Γνώσεις, ευφυΐα, καλό και δουλεμένο μυαλό με λίγα λόγια. Επίπεδο που δεν υπήρχε σε καμία περίπτωση στο σχολείο μου, που υποτίθεται πως ήταν το μεγαλύτερο και καλύτερο δημόσιο της Κρήτης. Το επιχείρημά μου είναι εμπειρικό και εξ ορισμού αδύναμο, αλλά σε μένα λέει πολλά και με έχει κάνει να βγάλω διάφορα συμπεράσματα ως προς το φιλτράρισμα που λέμε.
3) Οικονομική κρίση και νοοτροπία. Όλα ξεκινάνε από εκεί, μαζί με τη νοοτροπία του Έλληνα ότι πρέπει να σπουδάσει. Το είπες και μόνος σου, 20.000 πρωτοετά στην Ιατρική. Συμφωνώ, έτσι θα γίνει, αλλά γιατί να γίνεται έτσι; Το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί στη ρίζα του λοιπόν και νομίζω απ'ότι γράφεις ότι συμφωνείς. Μπορείς να θεραπεύσεις τον κίτρινο πυρετό, άμα πάθεις. Δόξα τω Θεώ όμως έχουμε εμβόλια πλέον... (Ο λόγος που ανέφερα την οικονομική κρίτηση είναι γιατί 1) για κάποιο μυστήριο λόγο ο κόσμος πιστεύει ότι πτυχίο -> δουλειά και 2) ό,τι πρότεινα παραπάνω θέλει πολλούς υπαλλήλους. ) Επομένως πρέπει να γίνει κατανοητό στο μέσο Έλληνα πως οι σπουδές δεν είναι κάτι αναγκαίο ή και ακόμα και να θέλει να σπουδάσει δεν υπάρχει μόνο νομική και ιατρική. Με το να μην συμβαίνει αυτό, οι πανελλήνιες για μένα δε κάνουν ένα σοβαρό φιλτράρισμα. Απλά βάζουν ένα κριτήριο και αναπαράγουν "πανελληνιάκηδες".
Σε αυτό συμφωνώ, αλλά ερχόμαστε πάλι σε αδυναμία του πρακτικού αποτελέσματος, όχι της θεωρητικής αφετηρίας. Δε φταίει το ίδιο το σύστημα, αλλά οι «χρήστες» του.
Τέλος, ένα άλλο μεγάλο κακό είναι ότι δυστυχώς τα μαθήματα που απασχολούν τους μαθητές στις πανελλήνιες δεν "χωρίζονται" καλά. Διορθώστε με αν κάνω λάθος, αλλά προγραμματισμό και φυσική δε μπορείς να δίνεις μαζί πλέον, σωστά; (Αν είναι λάθος αγνοήστε τα παρακάτω, αν και αυτό είναι ένα μόνο παράδειγμα :Ρ.) Κι όμως, έχω "βαρεθεί" να γνωρίζω φυσικούς που δουλεύουν είτε ως καθαροί προγραμματιστές είτε ως data scientists ή consultants...
Αυτό δε το γνωρίζω, οπότε δεν μπορώ να εκφέρω άποψη. Αλλά και πάλι, αυτοί οι φυσικοί που ασχολήθηκαν με τον προγραμματισμό, χρειάστηκαν σε κάποιο βαθμό τις γνώσεις της φυσικής και των μαθηματικών των πανελληνίων για τις σπουδές τους. Όχι;
