Αν η κλασική μουσική δε σου μιλάει προσωπικά αυτή τη στιγμή δεν πειράζει. Η τέχνη έχει ως σκοπό περισσότερο να μας κάνει να νιώσουμε συναισθήματα, κατά προτίμηση πρωτόγνορα και εν τέλει να μας εμπνεύσει. Δεν αποτελεί παζλ για ναβ ρούμε τα "νοήματα' και, πάνω απ' όλα, δεν περιορίζεται στην εποχή και την τοποθεσία που δημιουργήθηκε. Για την ακρίβεια, όπως είπα πριν, όσο πιο "κλασική" είναι η τέχνη τόσο αυτά παύουν να έχουν σχέση.
Τώρα, να πω την αλήθεια, δεν κατάλαβα σε τι απάντησες. :Ρ Μήπως δεν είδες το ερωτηματικό και προέκυψε μπέρδεμα; (η αλήθεια είναι ότι το ελληνικό ερωτηματικό παρα-είναι διακριτικό για σημείο στίξης)
Σε άλλα νέα, η «κλασσική» μουσική, όπως και η κλασσική τέχνη, μόνο αναλλοίωτη δεν έχει μείνει στους αιώνες. Μάλιστα, όσο πιο παλιά πας, τόσο πιο πιθανό είναι να έχει υποστεί αλλοιώσεις (αντιγραφές κ.λπ.). Μιας και μιλάμε για μουσική, ας πάρουμε τον «μπετατζή» της σύγχρονης δυτικής μουσικής, των Μπαχ. Τα έργα του στην αφάνεια μέχρι το 1820, τα ξέρουν μόνο οι μουσικολόγοι και οι ενδιαφερόμενοι σπουδαστές - από την εποχή του Μπαχ έως το 1820 έχουν αρχίσει να ξεπηδούν αρκετές μουσικές σχολές στην κεντρική Ευρώπη και την Ιταλία. Έρχεται ο Μέντελσον που η γιαγιά του (ή η θεία του, δε θυμάμαι ποια ήταν) τον φέρνει σε επαφή με έργα του Μπαχ, με μία «
λειτουργία σε Σι ελάσσονα», με κάτι «
κατά Ματθαίον Πάθη» και με κάτι άλλα άγνωστα τότε έργα. Μην τα πολυλογούμε, ο Μέντελσον παθαίνει την πλακάρα της ζωής του με τα «κατά Ματθαίον Πάθη» και αποφασίζει να τα ανεβάσει για να τα γνωρίσει το κοινό της εποχής του (έχει περάσει ένας αιώνας από την Μεγάλη Παρασκευή του 1717 που πρωτοπαίχτηκαν).
Τι κάνει, όμως, ο Μέντελσον για να τα ανεβάσει και να έχουν απήχηση; Αλλάζει κάποια μέρη του έργου για να ακουστεί πιο άνετα από το κοινό της εποχής του. Διότι, από το λουθηρανικό κοινό του Αγίου Θωμά στην Λειψία μέχρι το κοσμικότερο κοινό του Μέντελσον, τα ακούσματα έχουν αλλάξει, έχει περάσει ολόκληρος κλασσικισμός και Mozart στο μεταξύ.
Αλλά, δεν είναι το μόνο που αλλάζει στη μουσική από όταν την έγραψε ο Μπαχ έως τώρα. Έχουν αλλάξει τα όργανα. Άλλο αυτά που λέμε «όργανα εποχής» και άλλο τα σύγχρονα όργανα, του τελευταίου ενάμιση αιώνα. Μεταλλικές χορδές, άλλες διαστάσεις, συνθετικά δοξάρια, άλλα κόρνα, άλλα κλαρινέττα, άλλη φάση, γενικά. Με αποτέλεσμα, άλλον ήχο. Το ίδιο κείμενο βγάζει άλλο νόημα όταν παίζεται σε όργανα εποχής και άλλο όταν παίζεται σε σύγχρονα. Για παράδειγμα, εδώ ακούμε ένα απείρως γνωστό κοντσέρτο για βιολί του Αντώνη του Βιβάλντι (του σερέτη) σε
σύγχρονα όργανα, παιγμένο με τα πρότυπα του ρομαντισμού και εδώ ακούμε το ίδιο κοντσέρτο σε
όργανα εποχής, με ερμηνεία μουσικολογικά ακριβέστερη. Άλλο κομμάτι το ένα και άλλο το άλλο. Οπότε, σημείο πρώτο υπέρ του ότι η κλασσική μουσική παντρεύεται τα ακούσματα των καιρών μας.
Επόμενο, η μουσική, σε αντίθεση με τη γλυπτική και τη ζωγραφική, δεν έχει μόνο τον δημιουργό, το δημιούργημα και τον αποδέκτη/κοινό. Έχει και τον ερμηνευτή. Και, επειδή δεν νομίζω κανείς να μπορεί να ζήσει ένα κομμάτι μόνο μέσα από την παρτιτούρα του, χωρίς να ακούει, χρειάζεται έναν ερμηνευτή. Επομένως, χρειάζεται έναν άνθρωπο που θα δώσει το νόημά του στο κείμενο που έχει μπροστά του και θα το αποδώσει όπως ο ίδιος νομίζει
επηρεασμένος από τον καιρό στον οποίο ζει και τις προσωπικές του απόψεις. Για παράδειγμα, το ίδιο κομμάτι του Biber
ερμηνεύεται από τον Manze με έναν μαγικό, largo τρόπο, ενώ
από τον Goebel ως ένα σχεδόν βίαιο έργο. Κάθε μία από τις παραπάνω ερμηνείες σου αφήνει άλλα - εντελώς άλλα - συναισθήματα, ειδικά αν ακούσεις την εν λόγω πασσακάλια μαζί με τις άλλες 15 σονάτες της συλλογής στην οποία ανήκει (είναι η τελευταία της συλλογής). Σημείο δεύτερο· η μουσική και, συνακόλουθα, τα συναισθήματα που μεταφέρει, εξαρτώνται από τον ερμηνευτή, άρα και από το περιβάλλον στο οποίο αυτός ζει, άρα από την εποχή στην οποία ακούγονται.
Συνεχίζοντας, πάμε στο αγαπημένο μου· το κούρδισμα. Το ίδιο κείμενο, στην εποχή πριν το «Καλώς συγκερασμένο κλειδοκύμβαλο» - αλλά και για αρκετό καιρό μετά, έβγαζε άλλο νόημα ανάλογα με το κούρδισμα στο οποίο παιζόταν. Δε χρειάζεται να μπω σε τεχνικές λεπτομέρειες για το ποιες είναι οι αλλαγές που έχουν εμφανιστεί στα κουρδίσματα όλων αυτών των εποχών, αρκεί να πούμε ότι, όλα τα πρώτα έργα του Μπαχ (πριν τα δύο βιβλία με τα πρελούδια και τις φούγκες) είναι γραμμένα για ένα άλλο κούρδισμα. Ωστόσο, πώς παίζονται σήμερα; Χμμμ, σε ένα κούρδισμα που ούτε το προηγούμενο ούτε αυτό του «Καλώς Συγκερασμένου Κλειδοκύμβαλου» είναι. Παίζονται εκεί που παίζονται όλες οι δυτικές συνθέσεις (just intonation ή equal temperament, πιο παλιά). Αυτό συνιστά τεράστια αλλοίωση του ηχητικού αποτελέσματος, σε βαθμό που μιλάμε για άλλο νόημα και άλλα συναισθήματα που σου γεννά (έχω επισυνάψει δύο αρχεία από το ίδιο κομμάτι του Gibbons). Σημείο τρίτο, αλλού έγραφε ο Μπαχ και ο κάθε συνθέτης της εποχής και αλλού παίζουμε τώρα -
μουσική παρένθεση από τους πιο ωραίους δίσκους γραμμένους σε άλλο κούρδισμα από το just intonation.
Επομένως, η μουσική, μία τέχνη τόσο πολύμορφη που ερμηνεύεται ανά τους αιώνες με χίλιους δύο διαφορετικούς τρόπους δεν μπορεί να θεωρηθεί διαχρονική όπως τα κείμενα του Ομήρου - επειδή απλά τα διαβάζουμε/ακούμε ακόμα. Διότι, απλώς, δεν τα ακούμε ακόμα όπως όταν πρωτοβγήκαν από τις πένες των συνθετών και τα ηχεία των πρώτων μουσικών που τα ερμήνευσαν.
@
resaldis01
Η σύγχρονη ηλεκτρική μουσική, σε αντιδιαστολή με την κλασική, δεν έχει σοβαρές μελωδικές αξιώσεις.
Άρα το νεανικό κοινό έχει εκπαιδεύσει το αυτί του στην κακοφωνία, ως εκ τούτου δεν μπορεί να προσεγγίσει ποιοτικά είδη μουσικής, όπως λόγου χάρη η κλασική, η θρησκευτική κ.λπ.
Δεν έχει σοβαρές μελωδικές αξιώσεις η σύγχρονη μουσική; Οι νέοι είναι εκπαιδευμένοι στην κακοφωνία; Πόθεν πώς; Τα ίδια έλεγαν και τον 13ο αιώνα όταν η μουσική ξέφευγε από τα παραδοσιακά καθαρά διαστήματα (οκτάβες, τέταρτες, πέμπτες) και έμπαιναν στο παιχνίδι οι βρώμικες τρίτες και έκτες που άκουγαν οι χωρικοί και οι αγρότες των βόρειων χωρών (cantus gemellus/gymell). Είναι τα ίδια διαστήματα (τρίτες και έκτες) που βγάζουν ένα κιλό συναίσθημα στις μουσικές συνθέσεις από τότε.
Για χιλιοστή φορά, ας αράξουμε και ας ακούσουμε απλά μουσική, είτε είναι μέταλ είτε κλασσική είτε stoner είτε ρεμπέτικα. Σε τελική ανάλυση, αν σε κάποιον αρέσει
αυτό και όχι
αυτό, τι πειράζει; - εντάξει ο πρώτος καλλιτέχνης έχει μπει φυλακή ως δολοφόνος ενώ ο άλλος όχι, αλλά κοιτάμε την μουσική τους τώρα.
