Νομίζω ότι είναι αρκετά εύκολο να κατηγορήσουμε τον τελευταίο και ίσως πιο αδύναμο στην αλυσίδα. Τα καθηγητικά επαγγέλματα όπως και τα επαγγέλματα που συνδέονται με τις ανθρωπιστικές επιστήμες έχουν απαξιωθεί διότι το οικονομικό σύστημα στο οποίο ζούμε μετρά και αμοίβει μόνο με βάση το κέρδος και την "παραγωγή". Τα επαγγέλματα όπως αυτό των δασκάλων και των καθηγητών δεν προσφέρουν με όρους αγοράς και οικονομίας. Μάλιστα πολλές φορές αρκετοί εκπαιδευτικοί στα πλαίσια της διδασκαλίας τους λόγω του ότι κάνουν ένα επάγγελμα που έχει ως προτεραιότητα τον άνθρωπο και τις ανάγκες του θα κριτικάρουν τον τρόπο που λειτουργεί η κοινωνία και το οικονομικό σύστημα. Αλλά αυτό είναι και το νόημα του συγκεκριμένου επαγγέλματος να μπορεί να αφυπνίζει συνειδήσεις. Άλλος ένας λόγος λοιπόν να είναι ένα χαμηλά αμοιβόμενο επάγγελμα.
Τι ισχύει
Δεν είναι ότι τα καθηγητικά επαγγέλματα έχουν πραγματικά περιθωριοποιηθεί, αλλά ότι σε πλατφόρμες όπως το LinkedIn, XING όπως και στην κοινωνία προβάλλονται κυρίως οι τομείς που σχετίζονται με μάρκετινγκ, διοίκηση, τεχνητή νοημοσύνη, καινοτομία και soft skills. Αυτά είναι δημοφιλή, επειδή
υπόσχονται γρήγορη άνοδο στην καριέρα και δεν απαιτούν τη σκληρή και αφοσιωμένη δουλειά που απαιτούν τα μαθηματικά ή οι θετικές επιστήμες γενικότερα.
Η εποχή της εικόνας
Παράλληλα, οι εταιρείες έχουν ανάγκη από άτομα που μπορούν να πουλήσουν, να παρουσιάσουν και να διαχειριστούν ανθρώπους, οπότε η ρητορική περί "ηγεσίας", "καινοτομίας" και "οραματισμού" προβάλλεται πολύ. Τα μαθηματικά και οι συμπαγείς επιστήμες, από την άλλη, είναι θεμελιώδεις και δεν παράγουν το ίδιο επικοινωνιακό "θόρυβο" στα social media και στην κοινωνία. Το τι θέλει η αγορά ή η κοινωνία δεν είναι κατά ανάγκη σωστό σε στενή λογική σκέψης. Η αγορά και κατ' επέκταση η κοινωνία δεν έχουν πάντα ανθρωποκεντρικές απόψεις. Η κοινωνία δεν έχει άποψη για την επιστήμη επειδή μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν έχει σχέση με την επιστήμη ενώ η αγορά επιδιώκει να κερδίσει με το μικρότερο δυνατό κόστος.
Η υποβάθμιση που επιδιώκεται επικοινωνιακά ή και με εκούσια συμβολή.
Η διδασκαλία γενικά έχει υποτιμηθεί, κυρίως επειδή η κοινωνία έχει μια κοντόφθαλμη οπτική για την αξία της γνώσης. Σε πολλές χώρες (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας), το επάγγελμα του καθηγητή δεν είναι τόσο καλά αμειβόμενο όσο άλλες επιστημονικές ειδικότητες, αλλά αυτό δεν είναι η απόλυτη άποψη. Παίζουν και άλλοι παράγοντες ρόλο, όπως η ανεπάρκεια αυτού που μιλάει μειώνοντας το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, ενώ πάντα οι άνθρωποι μιλούν με μέσους όρους και όχι με την πραγματική εικόνα της αγοράς. Αυτό σημαίνει ότι οι καθηγητές δεν αμοίβονται το ίδιο, δεν διδάσκουν το ίδιο, δεν έχουν τις ίδιες απαιτήσεις. Υπάρχουν καθηγητές του μισθού, υπάρχουν και καθηγητές που είναι ελεύθεροι επαγγελματίες νόμιμοι και έχουν ελεύθερο κέρδος και μεγάλα περιθώρια εξέλιξης σε αυτό που κάνουν, επειδή αναβαθμίζονται, θέλουν να διδάσκουν χωρίς να περιορίζονται χωρικά ή σε διδακτέα ύλη. Δεν πάνε σπρώχνοντας και ούτε "παρακαλάνε" δημιουργώντας αυτή την αρνητική εικόνα που είπαμε παραπάνω.
Συμπέρασμα
Το τραγικό είναι ότι χωρίς καλούς καθηγητές, δεν θα υπήρχαν ούτε καινοτόμοι, ούτε managers, ούτε επιστήμονες. Εδώ είναι η μεγάλη απάτη της κοινωνίας περί "μοδάτων επιστημών" και ανώδυνης καριέρας με σπρώξιμο (δικτύωση). Αυτό που συμβαίνει είναι ότι πολλοί βλέπουν τη διδασκαλία ως "ασφαλή επιλογή" ή ως "δουλειά που κάνουν όσοι δεν μπορούν να κάνουν κάτι άλλο", κάτι που είναι προφανώς λανθασμένο. Οι καλύτεροι μαθηματικοί, φυσικοί και μηχανικοί στον κόσμο χρειάζονται εξαιρετικούς καθηγητές για να φτάσουν σε υψηλά επίπεδα.
Δεν είναι κοινωνικά υποτιμητικό να είσαι καθηγητής μαθηματικών, φυσικής, ... κτλ, όπως πλασσάρεται και αρκετοί νέοι νιώθουν ανασφάλειες - το αντίθετο, είναι
θεμελιώδες και απαραίτητο για την πρόοδο της κοινωνίας. Το ότι η κοινωνία δεν το εκτιμά όσο θα έπρεπε είναι μια στρεβλή πραγματικότητα, αλλά η πραγματική αξία δεν μετριέται πάντα με το πώς εμφανίζεται κάτι στο LinkedIn ή τι γνώμη έχει ο τάδε CEO διοικητικός υπάλληλος, ο HR recruiter που δεν εκτιμά τις γνώσεις ενός μαθηματικού, φυσικού, φιλολόγου κτλ σε ανάλογες θέσεις εργασίας. Η κάθε επιστήμη και το κάθε επάγγελμα "παίζει" με διαφορετική επικοινωνιακή στρατηγική.
Δέχομαι ότι στην Ελλάδα γενικά, μας αρέσει η αρνητική κριτική και η μίζερη εικόνα επειδή η κοινωνία ακόμη και σήμερα δεν έχει ξεπεράσει πολλές νοοτροπίες του παρελθόντος. Αυτό όμως δεν απεικονίζει την πραγματική εικόνα.