Τι σχέση έχει ο ανταγωνισμός με την ιεράρχηση των στόχων? Το όλο νόημα του ανταγωνισμού είναι πως έχει ήδη κάποιους στόχους και ανταγωνίζεσαι άτομα με τους ίδιους στόχους για να γίνεις καλύτερος. Αν δεν σε ενδιαφέρει κάτι προφανώς και δεν θα είσαι ανταγωνιστικός. Υπάρχει πολύ μεγάλος ανταγωνισμός στο starcraft. Αλλά εγώ δεν παίζω, άρα και δεν ανταγωνίζομαι κάποιον. Ο καλύτερος όμως τρόπος για να γίνω καλύτερος αν το ήθελα θα ήταν να ανταγωνιστώ κάποιον, όχι να παίζω μόνος μου. Το ίδιο ισχύει και στο σχολείο και παντού. Αν κάποιον μαθητής δεν ενδιαφέρεται καν για το μάθημα είναι εκτός ανταγωνισμού έτσι κι αλλιώς. Ο μαθητής του 8 δεν παθαίνει κόμπλεξ επειδή έχει ανταγωνιστεί τον μαθητή του 18, ο μαθητής του 8 δεν ενδιαφέρεται καν να ξεκινήσει να ανταγωνίζεται κάποιον γιατί δεν τον ενδιαφέρει το μάθημα και το σχολείο γενικότερα. Ο ανταγωνισμός σε κάτι προϋποθέτει ότι σε ενδιαφέρει αυτό το κάτι και θες να γίνεις καλύτερος.
Για νοοτροπίες και mindsets μιλάμε, τα ενδιαφέροντα και οι στόχοι έπονται αυτών. Στο παράδειγμα που σου έδωσα πριν μια χαρά έπαιζαν και τα 2 παιδάκια. Απλά το ένα το οποίο μεγάλωσε με διαφορετικές αρχές , είχε ιεραρχίσει κάποια πράγματα και επέλεξε να μη δώσει το 100% γιατί κατανοούσε πως η αφοσίωση σταματά να έχει νόημα από ένα σημείο κι έπειτα. Ένα άλλο παιδάκι όμως επηρεασμένο από τις ανταγωνιστικές λογικές που του καλλιεργήθηκαν θα αποκτήσει μαι διαστρεβλωμένη αντίληψη του θέλω και του πρέπει. Το εξηγείς απόλυτα 1 σελίδα πίσω:
Η νίκη είναι απλά το καρώτο. Το πραγματικό νόημα δεν είναι να κερδίσεις στην μπάλα ή να γράψεις 20. Το πραγματικό νόημα είναι να το κάνεις σύμφωνα με τους κανόνες και έντιμα διότι μόνο έτσι καλλιεργείς τις ικανότητες και την πειθαρχία που χρειάζεται πράγματα τα οποία θα σου φανούν 1000 φορές χρησιμότερα αργότερα στην ζωή σου. Το καρώτο όμως είναι αναγκαίο καθώς το παιδί δεν μπορεί να καταλάβει την διαδικασία. Δεν μπορείς να πεις να στο παιδί προπονήσου κάθε μέρα γιατί έτσι στα 70 σου θα έχεις σώμα 50άρη. Μπορείς όμως να του πεις προπονήσου σκληρά για να είσαι ο καλύτερος στο γήπεδο. Και μέσω αυτού του καρότου αναπτύσσει την αθλητικότητα που θα του δώσει υγεία στα 70.
Οπου άλλα μέσα αποτυγχάνουν έρχονται οι λογικές περί ανταγωνισμού να δώσουν το κίνητρο στα παιδιά. Κι αυτό γίνεται ιδιαίτερα αντιληπτό στο περιβάλλον μιας τάξης. Σε περιπτώσεις όπου ο καθηγητής αδυνατεί να καλλιεργήσει το ενδιαφέρον στα παιδιά χρησιμοποιεί το βαθμό για να τα κάνει τα προσέξουν ( να διευκολύνουν δηλαδή το δικό του έργο). Έτσι για το κάθε παιδί το μάθημα πλέον δεν είναι τίποτε άλλο από ένας αγώνας δρόμου στον οποίο ο μαθητής καλείται να βάλει το "πρέπει" πάνω απ' το "θέλω", μαθαίνει να θρέφει τον εγωισμό του αντι να τον ελέγχει και αντιμετωπίζει τους συμμαθητές του ως αντιπάλους αντί συνεργάτες ( όλοι είχαμε στη τάξη το γνωστό σπαστικό που αρνούνταν να μοιραστεί κάποια λύση μη και του κλέψουν τη δόξα ).
Ξεχνάμε πως μιλάμε αυτή τη στιγμή για λογικές που πρόκειται να καλλιεργηθούν σε μικρά παιδιά. Εκεί ο ανταγωνισμός δεν είναι το μέσο, είναι το θεμέλιο για το χαρακτήρα του. Και όταν μάλιστα γίνεται άκομψα δεν τίθεται μόνο θέμα μισαλλοδοξίας. Το παιδί αποκτά πολλές φορές προβλήματα κοινωνικοποίησης εφόσον ωθείται σε μια ατσούμπαλη συμπεριφορά και μαθαίνει να κυνηγά το φαίνεσθαι. Αυτό με τη σειρά του επιστρέφει boomerang σε περιπτώσεις όπου ανεπαίσθητα λόγω του ανταγωνισμού το παιδί δίνει σε κάτι μεγαλύτερο βάρος απ' όσο θα άξιζε κι όταν ως αποτέλεσμα η προσπάθειά του υποτιμηθεί, μπορεί να φτάσει ακόμη και να αμφισβητεί τις ίδιες του ικανότητες ή το κατά πόσο άξιζε η αφοσίωση. Και φυσικά αυτό παίζει κι απ' την άλλη μεριά, ένα παιδί το οποίο μένει συνεχώς πίσω λόγω παραγόντων τους οποίους δε γνωρίζει και δεν μπορεί να επηρεάσει (χρήματα, οικογένεια, φυσικά χαρακτηριστικά) εφόσον πατά παω σε standards άλλων, αναπόφευκτα θα τα βάλει με τον εαυτό του, θα αρχίσει να νιώθει άχρηστος και μπορεί ακόμη και να δημιουργηθεί πρόβλημα στην αυτοπεποίθησή του.
Όχι δεν βλέπω τι κακό τι κάνει. Το ξαναγράφω, η επιτυχία σου δεν εξαρτάται από τους άλλους. Εξαρτάται από τους στόχους που έθεσες. Οι άλλοι είναι απλά σημεία αναφοράς. Αν ο στόχος σου είναι να χάσεις 50 κιλά λίπος το να βρεις άλλον έναν χοντρό με τον ίδιο στόχο και να ανταγωνίζεστε για το ποιος θα τα χάσει γρηγορότερα δίνει έξτρα κίνητρο στο να συνεχίσεις να προσπαθείς. Και να χάσεις την μάχη δεν έγινε κάτι, πληγώθηκε λίγο το εγώ σου. Αν θες να γίνεις CEO, ο ανταγωνισμός είναι επιβεβλημένος διότι υπάρχει μόνο μία θέση. Θες δεν θες στην ζωή σου θα αναγκαστείς να ανταγωνιστείς άλλους αν θες να κάνεις οτιδήποτε πέραν του να έχεις μια dead end δουλειά για 40 χρόνια. Είτε αυτό το κάτι είναι μια καλή δουλειά, είτε μια επιχείρηση, είτε μια γκόμενα πάντα θα υπάρχουν κι άλλοι που το θέλουν και τις περισσότερες φορές μόνο ένας θα το πετύχει. Έτσι είναι η ζωή. Όσο πιο γρήγορα μάθεις να είσαι ανταγωνιστικός τόσο το καλύτερο για σένα.
Ο φόβος του ανταγωνισμού πηγάζει από την ηττοπάθεια και την αδυναμία να διαχειριστείς την ήττα και πραγματικά όταν δεν μαθαίνεις σε ένα παιδί από μικρό να δέχεται τον ανταγωνισμό το παραλύεις για μια ζωή. Τα κόμπλεξ των γονιών δεν έχουν καμία σχέση με αυτό που λέμε, όπως μπορεί κάποιος γονιός να έχει κόμπλεξ και να επιβάλει στο παιδί του να είναι ανταγωνιστικό μέχρι και στο δέσιμο των κορδονιών έτσι μπορεί και κάποιος γονιός που έχει κόμπλεξ ηττοπάθειας να δημιουργήσει παιδιά που φοβούνται μέχρι και να μιλήσουν. Δε μιλάμε για τα άκρα μιλάμε για νορμάλ καταστάσεις.
Αυτό δεν είναι το ίδιο. Μιλάμε για mindset. Το να βάλεις ένα συγκεκριμένο στόχο και να εφεύρεις τεχνάσματα για να κάνεις τον εαυτό σου να ξεκουνηθεί είναι κάτι διαφορετικό. Αν και αυτό που λες με το ποιος θα χάσει πιο γρήγορα βάρος είναι το ίδιο έξυπνο με το να διαγωνιστείς στο ποιος μπορεί να καταβάσει τα περισσότερα σφηνάκια χωρίς να ταβλιαστεί. Ακόμη και σε τέτοιες περιπτωσεις κάνει apply η λογική που λέει να μην συγκρίνεις άκριτα τη δική σου περίπτωση με του άλλου μόνο και μόνο επειδή ο σκοπός είναι ίδιος. Αλλά όπως είπα αυτή η περίπτωση είναι διαφορετική.
Όσον αφορά το κόμπλεξ των γονιών αυτό που λες σπάνια παρατηρείται, το αντίθετο γίνεται συνήθως. καθώς έχεις ανθρώπους που μεγαλώνοντας δεν είναι ευχαριστημένοι με τη ζωή τους και προτιμούν να δουν τους εαυτούς τους να ξανά γεννιύνται μεσα από τα παιδιά τους στα οποία και θα εμφυσήσουν την αντίληψη της τελειότητας μήπως κι έτσι πετύχουν ό,τι δεν πέτυχαν εκείνοι.
Αν όλοι στην ομάδα θέλουν να τελειώσουν το έργο το να ανταγωνίζονται για το ποιος θα κάνει την καλύτερη δουλειά έχει σαν αποτέλεσμα να γίνεται καλύτερο συνολικά το έργο. Αυτό δεν σημαίνει ότι χαλάει η ομάδα ή ότι κάποιος μένει πίσω. Ο ανταγωνισμός αυτός πολλές φορές είναι προσωπικός, δεν πας στον άλλον και λες έλα να δούμε ποιος γράφει γρηγορότερα κώδικα, απλά κοιτάς την δουλειά του άλλου, λες "πω ο τύπος είναι μπροστά" και αυτομάτως αισθάνεσαι κατώτερος και προσπαθείς να τον φτάσεις.
Σε περιπτώσειςόπου η ψαλίδα ανοίγει κατά πολύ εκίνος που θα έχει το πλεονέκτημα και θα το δει ανταγωνιστικά αυτόματα θα στραφεί κατά των υπολοίπων και αν γίνει αυτό, ναι χαλάει η ομάδα. Μη μου λες πως δε γίνεται έτσι κι εγώ το έχω κάνει σε ομαδικά projects και σε όλους λίγο πολύ έχει τύχει. Είναι κάποια κομμάτια εγωισμού που καμιά φορά προσπερνούν τη λογική και ανεβαίνουν στην επιφάνεια.
