Κλάδος Οργανωτικής Ψυχολογίας
Ορισμός
Η «οργανωτική ψυχολογία» (ή οργανωσιακή ψυχολογία, ή βιομηχανική ψυχολογία) και η «ψυχολογία της εργασίας» αφορούν στην εφαρμογή των αρχών, θεωριών και μεθόδων της ψυχολογίας στον εργασιακό χώρο συνεισφέροντας στη βελτίωση της λειτουργίας των οργανισμών και της ποιότητας ζωής των εργαζομένων.
Οι συνηθέστεροι τομείς έρευνας και πρακτικής εξάσκησης της Οργανωτικής Ψυχολογίας/ Ψυχολογίας της Εργασίας είναι:
√ Προσέλκυση, επιλογή και αξιολόγηση προσωπικού
√ Εκπαίδευση και ανάπτυξη των εργαζομένων
√ Αξιολόγηση της εργασιακής απόδοσης
√ Κινητοποίηση
√ Ανάλυση και σχεδιασμός της εργασίας
√ Οργανωσιακή αλλαγή και ανάπτυξη
√ Οργανωτική κουλτούρα/κλίμα
√ Ευημερία και εργασία
√ Έρευνες στάσεων στον εργασιακό χώρο
√ Ηγεσία
√ Διαπροσωπικές σχέσεις στον χώρο εργασίας
√ Επαγγελματική συμβουλευτική
√ Υγεία και ασφάλεια
√ Ισότητα ευκαιριών
√ Εργονομία
Ιστορία του κλάδου Οργανωτικής Ψυχολογίας στην Ελλάδα
Οι απαρχές της εφαρμογής της ψυχολογίας στο χώρο εργασίας στην Ελλάδα απαντώνται στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων για την επιλογή πιλότων της αεροπορίας κατά την δεκαετία του 1910, κατ’ αντιστοιχία με εφαρμογές ψυχομετρικών δοκιμασιών στις ΗΠΑ και στην Αγγλία. Μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου η εφαρμογή των μεθόδων και θεωριών της ψυχολογίας στο εργασιακό πεδίο εντάθηκε με την δημιουργία ερευνητικών κέντρων και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στα πλαίσια του ελληνικού στρατού ως προς την επιλογή προσωπικού αλλά και την αξιολόγηση, την κινητοποίηση, την ηγεσία κ.α.
Σήμερα, οι οργανωτικοί ψυχολόγοι στην Ελλάδα απασχολούνται σε ιδιωτικές επιχειρήσεις αλλά και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα κατά κύριο λόγο σε τμήματα διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, σε εταιρείες συμβούλων επιχειρήσεων αλλά και ως σύμβουλοι επιλογής, εκπαίδευσης και ανάπτυξης στελεχών. Έτσι, το έργο τους περιλαμβάνει την εφαρμογή μεθόδων έρευνας και αξιολόγησης καθώς και τη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων και δοκιμασιών.
Εκπαίδευση των Οργανωτικών Ψυχολόγων στην Ελλάδα
Επί του παρόντος στην Ελλάδα λειτουργούν τέσσερα τμήματα ψυχολογίας σε δημόσια πανεπιστήμια με διάρκεια σπουδών 4 έτη. Αν και τα προπτυχιακά τμήματα προσφέρουν μαθήματα οργανωτικής ψυχολογίας στους φοιτητές τους, η εξειδίκευση στην οργανωτική ψυχολογία και η ιδιότητα του οργανωτικού ψυχολόγου αποκτάται μόνο μέσω μεταπτυχιακών σπουδών.
Στην χώρα μας, από το 1998, λειτουργεί ένα διατμηματικό πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών στην Οργανωτική και Οικονομική Ψυχολογία το οποίο οργανώνεται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Η διάρκεια σπουδών αυτού του μεταπτυχιακού προγράμματος είναι 2 έτη και περιλαμβάνει τόσο την θεωρητική κατάρτιση, όσο και την πρακτική άσκηση των φοιτητών του. Λόγω οργανωτικών αλλαγών το μεταπτυχιακό πρόγραμμα Οργανωτικής & Οικονομικής Ψυχολογίας δεν θα λειτουργήσει για το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011. Ωστόσο, στο εγγύς μέλλον το μεταπτυχιακό πρόγραμμα θα προσφέρεται ως κατεύθυνση Οργανωτικής Ψυχολογίας του συνολικού μεταπτυχιακού προγράμματος που θα διοργανωθεί από το Πάντειο Πανεπιστήμιο
Επιπλέον, μαθήματα Οργανωτικής Ψυχολογίας διδάσκονται τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο σε αρκετά τμήματα Διοίκησης Επιχειρήσεων, ενώ στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών λειτουργεί μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού, όπου διδάσκονται αντίστοιχα μαθήματα από μέλη ΔΕΠ με ειδίκευση στην Οργανωτική Ψυχολογία. Τέλος, ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός οργανωτικών ψυχολόγων στην Ελλάδα είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος στην Οργανωτική Ψυχολογία.
Ερευνητικές Δραστηριότητες
Η έρευνα στην οργανωτική ψυχολογία στην χώρα μας έχει αρχίσει να αναπτύσσεται μόλις τα τελευταία χρόνια. Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζουν οι προσπάθειες που γίνονται για την ανάπτυξη ερευνητικών προγραμμάτων, ιδίως μέσω χρηματοδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνεργασία με το Ελληνικό Δημόσιο. Αποτέλεσμα αυτής της ερευνητικής κινητικότητας είναι όχι μόνο η συνεχώς αυξανόμενη παρουσία Ελλήνων οργανωτικών ψυχολόγων σε διεθνή επιστημονικά συνέδρια, αλλά και η εντονότερη παρουσία δημοσιευμένων εργασιών Ελλήνων ερευνητών τόσο σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, όσο και στο Ελληνικό επιστημονικό περιοδικό «ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ». Επιπλέον, καθοριστική είναι η ανάπτυξη συνεργασιών καθώς και η εντεινόμενη προσπάθεια των μελών του Κλάδου Οργανωτικής Ψυχολογίας της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας να μεταφέρουν τη θεωρητική γνώση στη πράξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της προσπάθειας αυτής αποτελεί η διοργάνωση της πρώτης ημερίδας του κλάδου Οργανωτικής Ψυχολογίας, η οποία πραγματοποιήθηκε τη 19η Φεβρουαρίου 2010 στην Αθήνα και στην οποία συμμετείχε ένας μεγάλος αριθμός ερευνητών, εφαρμοσμένων οργανωτικών ψυχολόγων, managers και φοιτητών.
Επαγγελματική Ταυτότητα του Οργανωτικού Ψυχολόγου
Ο διαχωρισμός των ρόλων και των αρμοδιοτήτων μεταξύ των διαφόρων ειδικοτήτων των ψυχολόγων στην χώρα μας είναι δυσχερής. Βασικές αιτίες αποτελούν οι ελλείψεις στη νομοθεσία αλλά και στην κατοχύρωση των επαγγελματικών υποχρεώσεων και δικαιωμάτων. Παρόλα αυτά, στη χώρα μας δραστηριοποιούνται τρεις διαφορετικοί σύλλογοι ψυχολόγων, ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων, ο Πανελλήνιος Ψυχολογικός Σύλλογος και η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία, υπό την αιγίδα της οποίας δραστηριοποιείται και ο κλάδος της Οργανωτικής Ψυχολογίας.
Βιβλιογραφία
Κάντας, Α. (1993). Οργανωτική-Βιομηχανική Ψυχολογία. Τόμ. 1. Κίνητρα-Επαγγελματική ικανοποίηση-Ηγεσία (2η έκδ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Nikolaou, I., Vakola, M., & Kantas, A. (2009) History and Development of Industrial Work & Organizational Psychology in Greece. The Industrial- Organizational Psychologist, 47(2), 87- 91.
