όσον αφορά την ετεοκρητική γλώσσα
Η πιο ισχυρά υποστηριχθείσα θεωρία είναι ότι η ετεοκρητική είναι
σημιτική γλώσσα. Η άποψη αυτή έχει κυρίως υποστηριχθεί από τον Cyrus Gordon, γνωστό κυρίως για τις εργασίες του στα
Ουγκαριτικά κείμενα. Κατʼ αυτήν την ερμηνεία πρόκειται για νεκρικά/επιτύμβια κείμενα. Η υπόθεση αυτή όμως ελέγχεται τόσο για την ορθή ανάγνωση των κειμένων όσο και για την πειστικότητα της μετάφρασής τους. Τα κείμενα έχουν βρεθεί μακριά από το νεκροταφείο της Πραισού ανάμεσα σε άλλα επίσημα πολιτικά και θρησκευτικά κείμενα. Το αποτέλεσμα της μετάφρασης παραμένει ανακριβές, προσεγγιστικό και χωρίς εσωτερική συνέπεια.
η ταύτιση της ετεοκρητικής με τη γλώσσα του
Μινωικού πολιτισμού, όπως αυτή έχει καταγραφεί στη
μινωική ιερογλυφική γραφή ή στη
Γραμμική Α. δε γίνεται από όλους αποδεκτή. Οι αρχαίες περιγραφές αφήνουν να εννοηθεί ότι στην Κρήτη ζούσαν περισσότεροι του ενός λαοί. Ο
Ηρόδοτος μάλιστα παραδίδει έναν μύθο, κατά τον οποίο ο
Μίνως σκοτώθηκε στη
Σικελία και οι Κρήτες εκτός των Πραισίων εκστράτευσαν για να εκδικηθούν τον θάνατό του. Μια τέτοια εκδοχή διαφοροποιεί τους Ετεοκρήτες (Πραίσιους) από τους λοιπούς Μινωίτες:
λέγεται γὰρ Μίνων κατὰ ζήτησιν Δαιδάλου ἀπικόμενον ἐς Σικανίην τὴν νῦν Σικελίην καλευμένην ἀποθανεῖν βιαίῳ θανάτῳ. ἀνὰ δὲ χρόνον Κρῆτας, θεοῦ σφι ἐποτρύναντος, πάντας πλὴν Πολιχνιτέων τε καὶ Πραισίων ἀπικομένους στόλῳ μεγάλῳ ἐς Σικανίην πολιορκέειν ἐπ᾽ ἔτεα πέντε πόλιν Καμικόν, τὴν κατ᾽ ἐμὲ Ἀκραγαντῖνοι ἐνέμοντο· τέλος δὲ οὐ δυναμένους οὔτε ἑλεῖν οὔτε παραμένειν λιμῷ συνεστεῶτας, ἀπολιπόντας οἴχεσθαι. (VII.170.1-2)
Πέραν τούτου η ανάγνωση των κειμένων της Γραμμικής Α με βάση τις φωνητικές αξίες της αποκρυπτογραφημένης
Γραμμικής Β δεν αποδίδει όμοια κείμενα.
Ελληνική γλώσσα
Έχει υποστηριχθεί ότι η ετεοκρητική συγγενεύει με κάποια από τις ελληνικές διαλέκτους. Ως τώρα όμως δεν έχει παρουσιαστεί καμιά πειστική ανάγνωση των κειμένων, η οποία να γίνεται αποδεκτή από τους γλωσσολόγους. Στοιχείο κατά της ελληνικότητας της ετεοκρητικής είναι και η περιγραφή του
Ηροδότου για τους προελληνικούς λαούς της Κρήτης:
τὴν γὰρ Κρήτην εἶχον τὸ παλαιὸν πᾶσαν βάρβαροι (Ι.173.1)