Ωραίο θέμα.
Για μένα το κυριότερο πρόβλημα των πανεπιστημίων (από όπου πηγάζουν και τα περισσότερα από τα υπόλοιπα προβλήματα) είναι η έλλειψη της σύνδεσης τους με την αγορά εργασίας. Αυτή, παρατηρείται κυρίως σε 2 επίπεδα:
1) Η κυριολεκτική και άμεση έλλειψη σύνδεσης των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας διαπιστώνεται στο γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των αποφοίτων (για να μην πω όλοι) δεν βρήκε δουλειά που να αντιστοιχεί στο πτυχίο της μέσω του πανεπιστημίου. Δεν υπάρχουν πανεπιστήμια που να δίνουν κόσμο για δουλειά στην αγορά εργασίας, όπως γίνεται στο εξωτερικό. Τα γραφεία διασύνδεσης αρκούνται στην αποστολή φοιτητών για την πρακτική τους άσκηση, άντε στην καλύτερη στην αποδελτίωση κάποιον μικρών αγγελιών. Αυτό το πράγμα ΔΕΝ είναι διασύνδεση. Το πανεπιστήμιο λειτουργεί ως ένα "στρουμφοχωριό" στην ουσία, στο οποίο πας, παίρνεις το πτυχίο σου και επιστρέφεις στην πραγματική ζωή, καλούμενος να τα βγάλεις πέρα μόνος σου.
2) Η πιο γενική και έμμεση έλλειψη διασύνδεσης όμως, διαπιστώνεται στα ίδια τα προγράμματα σπουδών των περισσότερων σχολών. Αν εξαιρέσουμε τις σχολές για τις οποίες η απασχόληση των απόφοιτου είναι πολύ συγκεκριμένη (στρατιωτικές, αστυνομικές, παιδαγωγικά, κτλ), ή τις σχολές των οποίων η επιστήμη είναι επίσης πολύ συγκεκριμένη και σχεδόν μη εξελίξιμη (φιλοσοφικές, μαθηματικό, κτλ), τότε θα παρατηρήσουμε ότι υπάρχουν εκατοντάδες τμήματα τα οποία έχουν μείνει πίσω σε σχέση με την πραγματικότητα. Σε αυτά, οι φοιτητές καλούνται να μάθουν θεωρίες επί θεωριών, με ελάχιστα εργαστήρια και πρακτικά κομμάτια, η συντριπτική πλειοψηφία (για να μην πω όλα) των οποίων δεν είναι σύγχρονα. Το αποτέλεσμα αυτού; Έχεις εκατοντάδες απόφοιτους κάθε χρόνο, που βγαίνουν -μόνοι τους- στην αγορά εργασίας και καλούνται να βρουν μια δουλειά, η οποία αντιστοιχεί μεν στο πτυχίο τους, αλλά δεν έχουν την απαιτούμενη κατάρτιση.
Εδώ θα σταθώ. Υπάρχει η άποψη -με την οποία θα συμφωνήσω- ότι με αυτόν τον τρόπο βγαίνουν από τα πανεπιστήμια μας καλύτεροι και πιο γνήσιοι επιστήμονες. Ότι δηλαδή, εσύ ως φοιτητής πας στο πανεπιστήμιο για να μάθεις την ίδια την επιστήμη και όχι απλά την εφαρμογή της. Σωστό. Το λάθος είναι να ψάχνεις για δουλειά πάνω σε αντικείμενα που στην ουσία δεν ξέρεις όμως.
Έχω κάνει αυτήν την συζήτηση πολλές φορές. Έχω συζητήσει με ανθρώπους που σπουδάσαν στο εξωτερικό, με άλλους που σπουδάσαν στο εσωτερικό, με μεταπτυχιακούς, με διδάκτορες, με εργαζόμενους. Το συμπέρασμα που βγαίνει κάθε φορά, αν ο συνομιλητής μου δεν είναι κάποιος στρατευμένος αριστερούλης, ή κάποιος που να έχει συμφέρον, είναι το εξής: Δεν έχεις την κατάρτιση; Δεν πρέπει να έχεις το επαγγελματικό δικαίωμα. Τόσο απλά.
Θεωρώ εξωπραγματικό σε σχολές που μπορούν να αλλάξουν το ρουν της ιστορίας της χώρας μας, να μην έχει λόγο ο ιδιωτικός τομέας στα προγράμματα σπουδών. Είναι δυνατόν σε σχολές όπως η πληροφορική ή τα οικονομικά ή η ιατρική να συμβαίνει αυτό; Γίνονται εκατοντάδες επιστημονικές ανακαλύψεις κάθε χρόνο, εκατοντάδες νέες εφαρμογές και νέες τεχνικές, όλα τα σοβαρά πανεπιστήμια του κόσμου αναθεωρούν τα προγράμματα σπουδών τους και εμείς; Τι κάνουμε; Μαθαίνουμε ακόμη θεωρίες 100 ετών πίσω;
Το βλέπεις αυτό και στα μεταπτυχιακά των ξένων πανεπιστημίων: Πάει ο Έλληνας φοιτητής, σκίζει στις θεωρίες και μόλις τον βάζουν να κάνει κάτι στην πράξη, βγαίνει τελευταίος. Έλα όμως που στην πράξη γίνονται καλύτερα τα πράγματα. Με τα λόγια δεν αναπτύχθηκε ποτέ κανένας άνθρωπος, καμία επιστήμη, καμία χώρα.
Και μπαίνουμε στο ζουμί.
Όπως όλοι μπορούμε να καταλάβουμε, για να μπορέσουν τα ελληνικά πανεπιστήμια να αλλάξουν τον προσανατολισμό τους, να τον διατηρήσουν και να τον εξελίξουν χρειάζονται χρήματα, εκτός από την βούληση. Ήδη τα ελληνικά πανεπιστήμια ξοδεύουν αρκετά χρήματα, εντελώς δυσανάλογα με την προσφορά τους στην ελληνική κοινωνία. Έχεις στην ουσία ένα κράτος (=10.000.000 πολίτες) που πληρώνει ένα σύστημα, λες και πετάει λεφτά σε μια μαύρη τρύπα.
Ερώτημα πρώτο: Πρέπει να πληρώνει το δημόσιο για τα πανεπιστήμια;
Απάντηση πρώτη: Σε μια οικονομία που υποτίθεται ότι πρέπει/θέλει να βρει τις ισορροπίες της, αυτό το οποίο ΠΡΕΠΕΙ να πληρώνει ο δημόσιος τομέας, είναι τα απολύτως απαραίτητα: Νοσοκομεία, δρόμοι, αεροδρόμια, λιμάνια, τους υπαλλήλους που χρειάζεται, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τελεία. Από που κι ως που η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι "απαραίτητο αγαθό", και μάλιστα δημόσιο; Δηλαδή, εφόσον το πληρώνουμε, εφόσον είναι δημόσιο, πάει να πει ότι είναι για όλους, όπως ακριβώς είναι ο δρόμος; Θέλουμε ως χώρα το 90% των παιδιών μας όχι απλά με πτυχίο πανεπιστημίου αλλά και με απαιτήσεις για επαγγελματικά δικαιώματα πάνω σε αυτό;
Είναι δυνατόν να σηκώσει μια χώρα αυτό το πράγμα;
Και αν ναι, τότε τι σκατά θα γίνουν τα υπόλοιπα ρε παιδιά; Ποιος θα οργώσει την γη; Ποιος θα μου φτιάξει την βρύση; Ποιος θα μου βάλει βενζίνη; Ο φούφουτος;
Μα θα μου πεις, η παιδεία είναι αγαθό, είναι ιδανικό, μέσω αυτής ο άνθρωπος γίνεται καλύτερος, σκεπτόμενος, δεν είναι πρόβατο. Και θα συμφωνήσω. Αλήθεια, και απαντήστε μου με το χέρι στην καρδιά, όλοι όσοι σπουδάσατε, το κάνατε για να γίνετε καλύτεροι ως άνθρωποι; Ή μήπως το κάνατε έχοντας στο νου την επαγγελματική σας αποκατάσταση; Αν λοιπόν σας έλεγα ότι θα υπήρχαν δωρεάν πανεπιστήμια για όλους όσους θέλουν να γίνουν καλύτεροι ως άνθρωποι, αλλά δεν θα σας έδιναν κανένα επαγγελματικό δικαίωμα, πόσοι από εσάς θα πηγαίνατε;
Η λύση για μένα είναι μια. Εννοείται ότι σε αυτό εξαιρούνται οι σχολές τύπου στρατού, αστυνομίας, κτλ: Άμεση διασύνδεση του ιδιωτικού τομέα με τα πανεπιστήμια και μείωση της κρατικής συμμετοχής στην χρηματοδότηση τους. Θέλει ας πούμε η Χ βιομηχανία μπύρας να εξελίξει το προϊόν της; Θα χρηματοδοτήσει ένα τμήμα (είτε χημείας, ή φυτικής παραγωγής π.χ.) για να κάνει την έρευνα. Όμως, αν το τμήμα φάει τα λεφτά και δεν φέρει αποτελέσματα, θα κοπεί η χρηματοδότηση. Αν το τμήμα κόψει τον κώλο του και φέρει αποτελέσματα, η βιομηχανία θα είναι υποχρεωμένη να προσλάβει τον καλύτερο ή τους 5 καλύτερους φοιτητές που συμμετείχαν σε αυτήν. Φυσικά, θα μπορούσαν προσελκυστούν και εταιρείες εκτός Ελλάδος.
Τι πετυχαίνεις με αυτό;
α) Ελάφρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
β) Ακόμη και αυτό το μικρότερο ποσό που θα δίνει το κράτος, θα έχει περισσότερα αποτελέσματα.
γ) Άμεση διασύνδεση με την αγορά εργασίας.
δ) Αξιολόγηση (ναι! δεν είναι ταμπού) των πανεπιστημίων, των καθηγητών, κτλ. Να δεις τότε για πότε θα σκιστούν όλοι.
ε) Παροχή επαγγελματικής κατάρτισης στους φοιτητές, και άρα λογικότατη πρόσβαση στο επαγγελματικό δικαίωμα.
Έχουμε τίποτα από όλα αυτά; Τα θέλουμε; Ναι ή όχι;
Αντιλαμβάνεστε ότι, αν ο ιδιωτικός τομέας αρχίσει και συνεργάζεται με τα πανεπιστήμια, θα κοπούν όλες οι υπόλοιπες βάσανοι που τα ταλανίζουν, όπως οι παρατάξεις, οι πελατειακές σχέσεις, οι ενδο-οικογενειακοί διορισμοί, τα κόλπα με τα κονδύλια, ακόμη και το φαι της λέσχης, που λέει ο φίλος ο aladdin, θα γίνει καλύτερο. Ο πραγματικός κόσμος, και όχι ο κρατικοδίαιτος, δεν συμβιβάζεται με μετριότητες. Το βλέπεις αυτό και σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες, σε αντίθεση με τις ιδιωτικές.
Και αν μου πει κάποιος ότι καλά όλα όσα λες, τότε θα ξέρεις, θα μπουν δίδακτρα στα πανεπιστήμια, θα του πω το εξής:
Ναι, να μπουν δίδακτρα ρε φίλε. Αφενός γιατί χωρίς δίδακτρα μπαίνει η Σάρα και η Μάρα με αμφίβολο κίνητρο (επιβεβαίωση της γονικής ανατροφής, επειδή μπαίνουν όλοι, για να ζήσει η ταβέρνα του κυρ Κώστα στο Μεσολόγγι, κτλ), αφετέρου γιατί, και δωρεάν να μπεις, είναι πολύ πιθανό μετά να πας να τα σκάσεις σε καμιά Αγγλία για μάστερ, μπας και πάρεις την επαγγελματική κατάρτιση. Ε, αν είναι να τα σκάσεις στην Αγγλία, ή ακόμη και στην Ελλάδα για μεταπτυχιακό, επεκτείνοντας έτσι τον χρόνο για τον οποίο δεν λογίζεσαι στο εργατικό δυναμικό για 2 ακόμη χρόνια -ψέμματα: 2 ακόμη ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΑ ΣΟΥ ΧΡΟΝΙΑ-, ε γάμησε με, σκάστα από την αρχή και στα 22-23 σου θα είσαι έτοιμος, καταρτισμένος και ικανός να πας την αγορά ένα βήμα μπροστά.
Ας μην τα θέλουμε και όλα δικά μας.
Υ.Γ. Θα παρακαλούσα, όσους έχουν μπει στον κόπο και διάβασαν το παραπάνω σεντόνι, να απαντήσουν με επιχειρήματα.
